LÊ ĐẠI HÀNH (941–1005): VỊ VUA GIỮ VỮNG NON SÔNG ĐẠI CỒ VIỆT
Lê Đại Hành, húy Lê Hoàn, sinh năm 941 và mất năm 1005, là vị vua đầu tiên của nhà Tiền Lê, trị vì từ năm 980 đến năm 1005. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo, sớm mồ côi cha mẹ và được một viên quan nhận làm con nuôi. Từ nhỏ, Lê Hoàn đã nổi tiếng chăm chỉ, có ý chí và sớm bộc lộ tài năng quân sự. Khi trưởng thành, ông theo Đinh Bộ Lĩnh tham gia dẹp loạn 12 sứ quân, góp phần vào công cuộc thống nhất đất nước năm 968. Dưới triều Đinh Tiên Hoàng, tài năng của Lê Hoàn ngày càng được khẳng định và ông được giao chức Thập đạo tướng quân, trở thành vị tướng đứng đầu quân đội Đại Cồ Việt. Năm 979, vua Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại, Đinh Toàn còn nhỏ tuổi lên ngôi, đất nước đứng trước nguy cơ rối ren và ngoại xâm. Trong hoàn cảnh ấy, Lê Hoàn được giao quyền nhiếp chính, tổ chức lực lượng bảo vệ triều đình và đất nước. Khi quân Tống chuẩn bị tiến xuống Đại Cồ Việt, triều đình và quân đội đã tôn Lê Hoàn lên ngôi vua vào năm 980, lấy niên hiệu Thiên Phúc, mở đầu triều Tiền Lê.
Năm 981, quân Tống tiến vào Đại Cồ Việt từ cả đường bộ và đường thủy. Lê Đại Hành trực tiếp chỉ huy cuộc kháng chiến, chủ động lựa chọn những địa bàn hiểm yếu để tổ chức phòng thủ và phản công. Trên sông Bạch Đằng, quân Đại Cồ Việt vận dụng địa hình, thủy triều và trận địa mai phục để đánh bại thủy quân Tống. Ở mặt trận phía Bắc, tại khu vực Chi Lăng, Lê Đại Hành tiếp tục sử dụng kế nghi binh, phục kích và phản công, khiến đạo quân do Hầu Nhân Bảo chỉ huy thất bại. Chiến thắng năm 981 đã bảo vệ nền độc lập của Đại Cồ Việt và buộc nhà Tống phải thừa nhận chính quyền của Lê Hoàn.
Không chỉ có tài cầm quân, Lê Đại Hành còn chú trọng xây dựng đất nước sau chiến tranh. Ông củng cố chính quyền trung ương, xây dựng kinh đô Hoa Lư, quan tâm đến sản xuất nông nghiệp, đắp đê, đào kênh, mở đường và tổ chức lễ cày tịch điền để khuyến khích sản xuất. Ông cũng tiến hành nhiều hoạt động quân sự ở phía Nam, trong đó có cuộc tiến công Chiêm Thành năm 982 sau khi sứ giả Đại Cồ Việt bị bắt giữ. Trên mặt trận ngoại giao, Lê Đại Hành theo đuổi cách ứng xử mềm dẻo nhưng kiên quyết, vừa duy trì quan hệ với nhà Tống, vừa bảo vệ vị thế và chủ quyền của Đại Cồ Việt.
Năm 1005, Lê Đại Hành qua đời, kết thúc 24 năm trị vì. Dù thời gian đã lùi xa hơn một nghìn năm, tên tuổi của ông vẫn gắn với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc, khi Đại Cồ Việt vừa phải đối mặt với nguy cơ ngoại xâm, vừa từng bước củng cố một nhà nước độc lập. Từ một người xuất thân bình thường, Lê Hoàn đã vươn lên trở thành vị tướng rồi vị hoàng đế có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nền tự chủ của đất nước. Câu chuyện về Lê Đại Hành nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng trong những thời điểm khó khăn của lịch sử, bản lĩnh, ý chí, khả năng tổ chức và tinh thần đặt lợi ích quốc gia lên trên hết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những chiến công trên Bạch Đằng và Chi Lăng năm 981 không chỉ là những dấu mốc quân sự, mà còn là biểu tượng của ý chí bảo vệ non sông. Nhớ về Lê Đại Hành cũng là nhớ về một thời kỳ mà cha ông đã phải dùng trí tuệ, lòng quả cảm và sức mạnh đoàn kết để giữ gìn nền độc lập còn non trẻ. Hơn một nghìn năm đã trôi qua, nhưng bài học về trách nhiệm với đất nước và ý chí bảo vệ chủ quyền vẫn còn nguyên giá trị đối với mỗi người Việt Nam hôm nay.
