TRẦN KHÁNH DƯ – DŨNG TƯỚNG KIỆT XUẤT DƯỚI TRIỀU TRẦN

Trần Khánh Dư là vị tướng dũng mãnh và có công lao lớn trong chiến thắng của triều đại nhà Trần. Hiện lịch sử chỉ xác nhận ông là người quê huyện Chí Linh của tỉnh Hải Dương cũ, còn không rõ người vùng nào cụ thể.

Theo Lịch triều hiến chương loại chí, Trần Khánh Dư là người tôn thất nên được phong tước Nhân Huệ vương. Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất (năm 1258), ông thường thừa cơ đánh úp để giành thắng lợi, được vua Trần Thánh Tông khen ngợi, phong làm Thiên tử nghĩa nam (con nuôi của vua).

Thời gian làm quan, Trần Khánh Dư đã mắc trọng tội, liên quan đến công chúa Thiên Thụy, con gái của vua Trần Thánh Tông, vợ của Trần Quốc Nghiễn (con trai của Hưng Đạo vương). Sự việc xảy ra trước năm 1282, Trần Khánh Dư bị bắt, theo luật phải bị xử tội chết, tịch thu tài sản. Không xử Trần Khánh Dư tội chết thì luật pháp không nghiêm, nhưng xử tử thì giết con nuôi vừa có tài, vừa có công. Cuối cùng, vua cho phạt 100 trượng.

Theo luật bấy giờ, đánh 100 roi không chết là thiên mệnh cho sống. Vì vậy, vua ngầm ra lệnh đánh không chết. Trần Khánh Dư bị tịch thu hết tài sản, phế truất binh quyền và về quê cha ở Chí Linh làm nghề bán than.

Tháng 10/1282, khi nhà Trần tổ chức hội nghị Bình Than, vua Trần Nhân Tông gặp Khánh Dư. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, lúc thuyền của vua đỗ ở bến Bình Than thì bắt gặp một thuyền lớn chở than củi, người lái thuyền đội nón lá, mặc áo ngắn. Vua đoán là Khánh Dư, sai người chèo thuyền đuổi theo, gọi "Ông lái ơi có lệnh vua gọi". Khánh Dư trả lời "Lão là người buôn bán, có việc gì mà vua gọi". Quân hiệu trở về tâu lại thì vua chắc chắn đó là Khánh Dư bởi "người thường tất không dám nói thế", liền sai nội thị đi gọi, rồi xuống chiếu tha tội.

Khi quân Nguyên Mông xâm lược Đại Việt lần thứ ba (năm 1287), thủy quân Nguyên đánh vào Vân Đồn, Hưng Đạo vương giao hết công việc biên thùy cho phó tướng Vân Đồn lúc đó là Trần Khánh Dư. Khánh Dư để thất thủ, bị giải về kinh. Khánh Dư nói: "Lấy quân pháp mà xử, tôi cam chịu tội, nhưng xin khất vài ba ngày để tôi mưu lập công rồi về chịu tội búa rìu cũng chưa muộn". Sau đó, Khánh Dư chỉ huy đánh bại thuyền vận tải lương thực, bắt được rất nhiều quân lương, khí giới, tù binh...

Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn là một bậc thiên tài quân sự, song để làm nên các chiến công hiển hách, bên cạnh ông không thể thiếu các dũng tướng tài năng. Đó là những cá nhân kiệt xuất đã cùng với chủ tướng của mình bảo vệ toàn vẹn bờ cõi Đại Việt ngàn đời.