LÊ ĐẠI HÀNH – VỊ HOÀNG ĐẾ SÁNG LẬP NHÀ TIỀN LÊ, NGƯỜI CÓ CÔNG BẢO VỆ NỀN ĐỘC LẬP DÂN TỘC

Lê Đại Hành (941–1005), tên húy là Lê Hoàn, là vị hoàng đế sáng lập triều Tiền Lê, trị vì Đại Cồ Việt từ năm 980 đến năm 1005. Ông sống vào thế kỷ X, thời kỳ đất nước vừa giành lại quyền tự chủ sau nhiều thế kỷ chịu ảnh hưởng và thống trị từ phương Bắc, đồng thời phải đối mặt với những thách thức về ổn định chính trị, bảo vệ lãnh thổ và xây dựng chính quyền.

Dưới triều Đinh, Lê Hoàn giữ chức Thập đạo tướng quân, phụ trách lực lượng quân đội. Sau khi vua Đinh Tiên Hoàng và con trai là Đinh Liễn bị sát hại năm 979, triều đình rơi vào tình thế khó khăn khi Đinh Toàn còn nhỏ tuổi. Trước nguy cơ nhà Tống đưa quân xâm lược, Lê Hoàn được các tướng lĩnh và Thái hậu Dương Vân Nga ủng hộ lên ngôi hoàng đế năm 980. Ông lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 981, đồng thời tổ chức các hoạt động quân sự, ngoại giao và xây dựng đất nước Đại Cồ Việt.

Lê Hoàn sinh năm 941, được nhiều tài liệu ghi nhận quê ở vùng Xuân Lập, Thọ Xuân, Thanh Hóa. Xuất thân trong hoàn cảnh gia đình nghèo khó, ông sớm tham gia hoạt động quân sự và theo phò Đinh Bộ Lĩnh trong quá trình dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước. Nhờ lập được nhiều công trạng, ông được giao trọng trách chỉ huy quân đội dưới triều Đinh, trở thành một trong những tướng lĩnh có ảnh hưởng lớn tại kinh đô Hoa Lư.

Năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại, Đinh Toàn lên ngôi khi còn nhỏ. Lê Hoàn được giao quyền điều hành quân đội và tham gia xử lý công việc triều chính. Trong hoàn cảnh nhà Tống chuẩn bị đưa quân xuống phía nam, triều đình Đại Cồ Việt đứng trước nguy cơ bị xâm lược. Năm 980, Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu Thiên Phúc, mở đầu triều Tiền Lê và tiếp tục đóng đô tại Hoa Lư.

Sự kiện nổi bật nhất trong thời kỳ trị vì của Lê Đại Hành là cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 981. Trước cuộc tiến công của quân Tống bằng cả đường bộ và đường thủy, ông tổ chức bố trí lực lượng tại những vị trí chiến lược, đồng thời trực tiếp chỉ huy quân đội chống giặc. Quân Đại Cồ Việt giao chiến tại nhiều địa điểm, trong đó có khu vực sông Bạch Đằng. Quân Tống thất bại, tướng chỉ huy Hầu Nhân Bảo bị giết, các lực lượng còn lại phải rút lui. Chiến thắng năm 981 góp phần bảo vệ nền độc lập của Đại Cồ Việt và củng cố vị thế của triều đại mới.

Sau khi đánh bại quân Tống, Lê Đại Hành tiếp tục giải quyết các vấn đề ở biên giới phía nam. Năm 982, ông tổ chức cuộc tiến quân vào lãnh thổ Chiêm Thành sau khi quan hệ ngoại giao giữa hai bên xảy ra căng thẳng, trong đó có việc sứ thần Đại Cồ Việt bị bắt giữ. Cuộc tiến công làm thay đổi tương quan giữa hai nước và góp phần củng cố vị thế của Đại Cồ Việt ở khu vực phía nam. Sự kiện này thường được nhắc đến như một dấu mốc quan trọng trong chính sách quân sự của nhà Tiền Lê.

Bên cạnh hoạt động quân sự, Lê Đại Hành chú trọng củng cố bộ máy nhà nước, ổn định tình hình trong nước và duy trì quan hệ ngoại giao với nhà Tống. Sau chiến tranh, triều đình tiếp tục thực hiện các hoạt động bang giao nhằm giữ vững vị thế của Đại Cồ Việt, hạn chế nguy cơ xung đột mới và tạo điều kiện cho đất nước phát triển.

Trong lĩnh vực kinh tế, ông quan tâm đến sản xuất nông nghiệp. Năm 987, Lê Đại Hành tổ chức lễ cày tịch điền và trực tiếp xuống ruộng cày để khuyến khích nhân dân chăm lo việc trồng trọt. Đây là một trong những sự kiện thường được nhắc đến trong lịch sử nông nghiệp và nghi lễ nhà nước thời quân chủ Việt Nam. Hoạt động này thể hiện sự quan tâm của triều đình đối với sản xuất nông nghiệp, nguồn lương thực và đời sống dân chúng.

Lê Đại Hành trị vì đến năm 1005 thì qua đời. Sau khi ông mất, triều Tiền Lê trải qua những tranh chấp trong việc kế vị, nhưng những thành tựu quân sự và chính trị dưới thời ông vẫn có ý nghĩa đối với tiến trình lịch sử dân tộc. Ông được ghi nhớ là vị vua đã lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống, tiến hành hoạt động quân sự ở phía nam, củng cố chính quyền trung ương và duy trì nền độc lập của Đại Cồ Việt trong giai đoạn đầu xây dựng quốc gia tự chủ.

Ngày nay, tên tuổi Lê Đại Hành được lưu danh tại nhiều di tích, đền thờ, trường học và tuyến đường ở Việt Nam. Ông là nhân vật tiêu biểu của thế kỷ X, gắn với quá trình bảo vệ chủ quyền, củng cố chính quyền và xây dựng nền tảng cho sự phát triển của quốc gia Đại Cồ Việt trong các thế kỷ tiếp theo.