Lê Đình Dư – người phóng viên cầm máy ảnh và khẩu súng ở Cửa Việt

Đầu năm 1968, chiến trường Quảng Trị bước vào những ngày đặc biệt căng thẳng. Tại khu vực Cửa Việt, Gio Linh, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn tìm cách bảo vệ tuyến vận chuyển từ biển vào Đông Hà, rồi tiếp tục đưa quân, vũ khí và phương tiện theo Đường 9 lên Khe Sanh, Tà Cơn. Để ngăn tuyến tiếp tế này, Tiểu đoàn 47, Trung đoàn 270 được giao nhiệm vụ chốt giữ và đánh địch tại khu vực Cửa Việt.

Đi theo đội hình chiến đấu của Tiểu đoàn 47 khi ấy có Thượng úy, nhà báo Lê Đình Dư, phóng viên Báo Quân đội nhân dân. Ông sinh năm 1931, từng tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ trước khi công tác tại Báo Quân đội nhân dân. Đầu năm 1968, ông xung phong vào mặt trận Quảng Trị để trực tiếp ghi lại cuộc chiến.

Điều đặc biệt ở Lê Đình Dư là ông không đứng ở một vị trí an toàn phía sau. Khi xuống chiến trường, ông được phân công đi cùng Tiểu đoàn 47 và trực tiếp bám sát đội hình chiến đấu. Trên người ông luôn có hai thứ: máy ảnh và khẩu súng.

Đêm 19/1/1968, Tiểu đoàn 47 vượt sông Bến Hải để tiến vào chiếm lĩnh trận địa. Đơn vị hành quân qua giao thông hào đến bến đò Tùng Luật. Những người dân quân địa phương dùng 5 chiếc ghe đưa bộ đội qua sông. Sau khi vượt sông, các đại đội nhanh chóng triển khai về những vị trí đã được phân công quanh khu vực Cửa Việt.

Sáng 20/1, trận chiến bắt đầu.

Các đơn vị đồng loạt nổ súng. Địch bị đánh bất ngờ và chịu tổn thất nặng. Nhiều tàu chiến bị đánh chìm. Xe tăng và bộ binh đối phương cũng bị lực lượng ta tiến công. Trong lúc bộ đội chiến đấu, Lê Đình Dư liên tục cơ động trên trận địa để ghi lại hình ảnh.

Ông chạy ra sát bờ sông khi những chiếc tàu địch bốc cháy. Sau đó lại theo bộ đội tiến lên trên cánh đồng Lâm Xuân. Đại tá Trần Văn Thà, khi ấy là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 47, kể rằng Lê Đình Dư gần như luôn ở sát bên đội hình chiến đấu.

Cuối ngày, khi quân địch rút khỏi trận địa, Lê Đình Dư rất phấn khởi vì đã chụp được cả một cuộn phim ghi lại những hình ảnh chiến đấu mà ông cho là rất quý giá: tàu địch bị đánh cháy, xe tăng bị phá hủy và bộ binh đối phương tháo chạy.

Nhưng ông không có nhiều thời gian để nghỉ.

Ban chỉ huy Tiểu đoàn 47 nhận định rằng sau thất bại đầu tiên, đối phương chắc chắn sẽ huy động lực lượng lớn để phản kích. Nhận định ấy nhanh chóng trở thành hiện thực. Mỹ và quân đội Sài Gòn tăng cường bộ binh, hải quân và không quân nhằm đánh bật các chốt của ta, mở lại tuyến vận chuyển từ Cửa Việt lên Đông Hà và Khe Sanh.

Ngày 21/1, trận chiến tiếp tục diễn ra dữ dội.

Lê Đình Dư vẫn ở trong đội hình chiến đấu. Ông vừa ghi hình vừa chia sẻ nhiệm vụ chiến đấu với những người lính. Không có sự tách biệt rõ ràng giữa “nhà báo” và “chiến sĩ” trên trận địa. Khi bom pháo dội xuống, ông phải tìm công sự như mọi người. Khi đơn vị tiến công, ông tiến lên cùng bộ đội.

Trong một thời điểm chiến đấu, khi đang tác nghiệp ghi lại hình ảnh máy bay Mỹ bị bắn cháy, Lê Đình Dư đã hy sinh. Ông ngã xuống tại khu vực Lâm Xuân Đông, Gio Linh, Quảng Trị, khi đang đi trong đội hình chiến đấu của Tiểu đoàn 47.

Sự hy sinh ấy cho thấy công việc của một phóng viên chiến trường thời đó nguy hiểm đến mức nào. Muốn có những bức ảnh chân thực, người phóng viên phải đến nơi có giao tranh. Muốn ghi lại hình ảnh người lính đang chiến đấu, họ phải đứng ngay giữa trận địa.

Những bức ảnh và ghi chép của Lê Đình Dư vì thế không chỉ là sản phẩm báo chí. Chúng được tạo ra từ chính nơi bom đạn đang diễn ra.

Nhiều năm sau, câu chuyện về người phóng viên cầm máy ảnh và khẩu súng vẫn được các đồng đội nhắc lại. Năm 2014, Lê Đình Dư được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, vùng Cửa Việt – Gio Linh đã thay đổi. Những trận địa năm xưa dần trở thành làng quê, đường giao thông và khu dân cư. Nhưng khi nhìn lại những ngày đầu năm 1968, người ta vẫn có thể hình dung một người đàn ông ngoài 30 tuổi chạy giữa những chiến hào, một tay cầm máy ảnh, một tay cầm súng, cố ghi lại từng khoảnh khắc của đồng đội.

Lê Đình Dư đã không trở về sau chuyến công tác ấy. Nhưng ông để lại một câu chuyện đặc biệt về người chiến sĩ – nhà báo đã chọn đứng ở nơi nguy hiểm nhất để ghi lại sự thật của chiến trường.

Ở Quảng Trị, nơi từng có vô số người lính hy sinh trong những trận đánh khốc liệt, Lê Đình Dư là một trường hợp rất riêng: ông chiến đấu bằng cả khẩu súng và ống kính, rồi hy sinh ngay khi đang làm công việc mà mình đã lựa chọn – ghi lại cuộc chiến của đồng đội.