LÊ ĐỘ – NGƯỜI CHIẾN SĨ BIỆT ĐỘNG KIÊN TRUNG BÊN DÒNG SÔNG HÀN

Người con của làng chài Mỹ Thị

Lê Độ tên khai sinh là Lê Dậu, sinh năm 1941 tại làng Mỹ Thị, thuộc vùng đất Bắc Mỹ An, Đà Nẵng.

Anh lớn lên trong một gia đình ngư dân giàu truyền thống yêu nước. Cha anh là ông Lê Duy Ban, từng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong gia đình, bốn anh em đều tham gia hoạt động cách mạng và sau này đều được công nhận là liệt sĩ.

Những năm tháng tuổi thơ của Lê Độ gắn với cuộc sống lao động của người dân ven biển và những biến động của đất nước trong chiến tranh.

Sau năm 1954, tình hình miền Nam có nhiều thay đổi. Phong trào cách mạng phải hoạt động trong điều kiện khó khăn, nhiều cơ sở phải giữ bí mật để bảo toàn lực lượng.

Trong hoàn cảnh ấy, Lê Độ sớm tham gia những công việc phục vụ cách mạng.

Người liên lạc trẻ tuổi

Năm 1957, Lê Độ trở thành liên lạc viên cho cơ sở cách mạng Sông Đà, do ông Nguyễn Trí Quang làm Bí thư.

Công việc liên lạc tuy thầm lặng nhưng có vai trò rất quan trọng.

Các cơ sở cách mạng cần duy trì thông tin để phối hợp hoạt động. Người làm nhiệm vụ liên lạc phải cẩn thận, giữ bí mật và biết ứng phó với những tình huống bất ngờ.

Đối với một thanh niên còn rất trẻ, đó là thử thách lớn.

Lê Độ đã từng bước trưởng thành qua những nhiệm vụ ấy.

Đầu năm 1963, anh gia nhập đơn vị đặc công thuộc đội biệt động thành phố Đà Nẵng.

Từ đây, anh trực tiếp tham gia những hoạt động bí mật trong lòng đô thị.

Những chuyến ghe trên sông Hàn

Một trong những nhiệm vụ được ghi nhận của Lê Độ là sử dụng chiếc ghe nhỏ để đưa đón cán bộ qua lại sông Hàn, giữ liên lạc với các cơ sở cách mạng trong nội thành.

Ngày nay, việc qua sông Hàn đã trở nên thuận tiện nhờ những cây cầu nối liền hai bờ.

Nhưng trong những năm chiến tranh, một chuyến vượt sông bí mật có thể chứa đựng nhiều nguy hiểm.

Người làm nhiệm vụ phải bảo đảm an toàn cho cán bộ, đồng thời tránh để lộ hoạt động của cơ sở cách mạng.

Chiếc ghe nhỏ không phải phương tiện chiến đấu hiện đại, nhưng đã góp phần phục vụ một mạng lưới hoạt động bí mật giữa lòng thành phố.

Qua những nhiệm vụ ấy, Lê Độ thể hiện tinh thần gan dạ, mưu trí và trách nhiệm.

Câu chuyện về những chuyến ghe trên sông Hàn cho thấy cuộc kháng chiến không chỉ diễn ra tại các chiến trường lớn. Ngay trong thành phố, nhiều người đã âm thầm đóng góp bằng những công việc đòi hỏi lòng dũng cảm và ý chí kiên cường.

Nhiệm vụ cuối cùng năm 1965

Đầu năm 1965, chiến tranh tại miền Nam ngày càng ác liệt.

Trong bối cảnh ấy, lực lượng biệt động Đà Nẵng tiếp tục tổ chức các hoạt động nhằm vào những mục tiêu quân sự của đối phương.

Theo tư liệu lịch sử của thành phố, Lê Độ được giao thực hiện một nhiệm vụ tại Modern Hotel, địa điểm sau này được biết đến là khách sạn Bạch Đằng.

Đây là nơi có các sĩ quan Mỹ thường lui tới.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đặt mìn tại khách sạn vào đầu tháng 4 năm 1965, anh bị phát hiện và bắt giữ.

Các nguồn tư liệu hiện có ghi ngày thực hiện nhiệm vụ chưa hoàn toàn thống nhất: Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng ghi ngày 5 tháng 4 năm 1965, trong khi hồ sơ trên hệ thống “Câu chuyện thời hoa lửa” ghi ngày 4 tháng 4 năm 1965.

Vì vậy, khi biên tập câu chuyện này, cần giữ cách diễn đạt “đầu tháng 4 năm 1965” cho đến khi đối chiếu được hồ sơ gốc.

Sau khi bị bắt, Lê Độ bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa kết án tử hình.

Ngày 15 tháng 4 năm 1965, anh bị xử bắn tại sân vận động Chi Lăng, Đà Nẵng.

Khi ấy, Lê Độ mới 24 tuổi.

Tuổi trẻ của anh khép lại giữa những năm tháng chiến tranh, nhưng những đóng góp của anh đã trở thành một phần lịch sử đấu tranh cách mạng của thành phố.

Tên tuổi được quê hương ghi nhớ

Ngày 20 tháng 5 năm 1965, Lê Độ được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Thành Đồng hạng II.

Năm 1997, Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp và tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ biệt động Đà Nẵng.

Ngày nay, tên Lê Độ được đặt cho một con đường tại thành phố Đà Nẵng.

Một trường trung học cơ sở ở khu vực An Hải cũng mang tên anh.

Những công trình ấy góp phần lưu giữ ký ức lịch sử và nhắc nhở các thế hệ trẻ về người chiến sĩ đã hy sinh vì quê hương.

Mỗi khi đi trên con đường mang tên Lê Độ hay nghe nhắc đến ngôi trường mang tên anh, chúng ta có thêm cơ hội tìm hiểu về lịch sử Đà Nẵng trong những năm kháng chiến.

Bài học từ người chiến sĩ tuổi hai mươi

Câu chuyện về Lê Độ giúp chúng ta hiểu thêm về những đóng góp của thế hệ thanh niên Việt Nam trong chiến tranh.

Khi còn rất trẻ, anh đã tham gia hoạt động cách mạng, đảm nhận công việc liên lạc và sau đó trở thành chiến sĩ biệt động.

Những nhiệm vụ của anh gắn với chính những địa điểm quen thuộc của Đà Nẵng như làng Mỹ Thị, sông Hàn và khu vực trung tâm thành phố.

Lịch sử vì thế không phải điều gì quá xa xôi. Lịch sử hiện diện ngay trên những con đường, dòng sông và địa danh mà chúng ta gặp hằng ngày.

Đối với học sinh hôm nay, tấm gương Lê Độ nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng hòa bình, tìm hiểu truyền thống quê hương và sống có trách nhiệm.

Các em có thể thể hiện lòng biết ơn bằng những hành động gần gũi: chăm chỉ học tập, đoàn kết với bạn bè, kính trọng thầy cô, quan tâm đến gia đình chính sách và tham gia những hoạt động đền ơn đáp nghĩa phù hợp với lứa tuổi.

Đặc biệt, khi tìm hiểu về những nhân vật lịch sử, chúng ta cần tôn trọng sự thật, sử dụng tư liệu đáng tin cậy và không thêm những chi tiết chưa được kiểm chứng.

Lê Độ đã hy sinh khi mới 24 tuổi, nhưng tên tuổi anh vẫn được quê hương Đà Nẵng ghi nhớ. Từ làng chài Mỹ Thị đến những chuyến ghe bí mật trên sông Hàn, cuộc đời người chiến sĩ biệt động là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã dành tuổi trẻ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Hôm nay, giữa thành phố hòa bình và phát triển, câu chuyện ấy tiếp tục nhắc nhở chúng ta sống xứng đáng với những hy sinh của các thế hệ đi trước.