LÊ DUẨN – NGƯỜI ĐỨNG SAU MỘT MÙA XUÂN CHẤN ĐỘNG

Mậu Thân 1968 - khi chiến trường chuyển từ rừng núi vào tận những đô thị lớn

Cuối năm 1967.

Cuộc chiến ở miền Nam đã bước sang một giai đoạn khốc liệt.

Quân Mỹ ngày càng đưa thêm lực lượng vào chiến trường. Những cuộc hành quân quy mô lớn liên tiếp diễn ra. Các vùng nông thôn, rừng núi trở thành những chiến trường giằng co quyết liệt.

Nhưng ở Hà Nội, trong những căn phòng họp kín của Trung ương, một câu hỏi lớn được đặt ra:

Nếu cứ đánh theo cách cũ, liệu có thể tạo ra một bước ngoặt quyết định cho cuộc chiến?

Trong những cuộc bàn bạc ấy, một tư duy chiến lược mới dần hình thành.

Đó là đưa chiến tranh vào tận những nơi đối phương tưởng rằng họ đang kiểm soát chắc chắn nhất: các thành phố và cơ quan đầu não.

Người giữ cương vị Bí thư thứ nhất lúc đó là Lê Duẩn.

Ông là người từng nhiều năm hoạt động ở Nam Bộ, hiểu khá sâu về chiến trường miền Nam, về sức mạnh của phong trào cách mạng và đặc biệt là về khả năng chịu đựng, bám trụ của nhân dân.

Với ông, chiến tranh không chỉ được quyết định bằng số lượng binh lính hay vũ khí.

Điều quyết định cuối cùng là ý chí của con người.

MỘT QUYẾT ĐỊNH ĐẦY TÁO BẠO

Cuối năm 1967, Bộ Chính trị đi đến quyết tâm mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy trên toàn chiến trường miền Nam.

Hướng chủ yếu được xác định là các đô thị.

Đây là một lựa chọn đầy táo bạo.

Bởi đô thị là nơi tập trung lực lượng quân sự, chính trị và bộ máy chỉ huy của đối phương.

Nếu tiến công được vào đó, tác động sẽ không chỉ nằm trên chiến trường.

Nó có thể tạo ra một chấn động lớn về chính trị và tâm lý, làm thay đổi cách đối phương nhìn nhận về cuộc chiến.

Nhưng một kế hoạch lớn như vậy không thể chỉ dựa vào lòng quả cảm.

Nó cần bí mật.

Cần chuẩn bị.

Cần một thế trận mà đối phương không thể nhận ra cho đến thời điểm nổ súng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khi chỉ đạo kế hoạch đã nhấn mạnh yêu cầu phải chuẩn bị kỹ, phối hợp chặt chẽ và giữ bí mật tuyệt đối.

Hàng vạn con người bắt đầu âm thầm di chuyển.

Vũ khí, lương thực, lực lượng được bí mật đưa về gần các đô thị.

Những cơ sở cách mạng trong lòng thành phố được củng cố.

Những người lính lặng lẽ chờ đợi.

Tất cả chỉ để chờ một thời khắc.

ĐÊM GIAO THỪA

Rồi thời khắc ấy đến.

Đêm 30, rạng sáng 31 tháng 1 năm 1968.

Tết đến.

Trong nhiều gia đình miền Nam, người dân đang chuẩn bị đón năm mới.

Nhưng ở bên ngoài những con phố ấy, những đơn vị quân giải phóng đã bí mật áp sát các mục tiêu.

Rồi tiếng súng vang lên.

Không phải ở một nơi.

Mà đồng loạt trên khắp chiến trường miền Nam.

Sài Gòn.

Huế.

Đà Nẵng.

Các thị xã, thị trấn.

Các sân bay, căn cứ quân sự và cơ quan đầu não.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy bắt đầu.

Ở Sài Gòn, những đội biệt động và lực lượng vũ trang tiến công vào các mục tiêu quan trọng như Dinh Độc Lập, Đại sứ quán Mỹ, Bộ Tổng tham mưu, Đài Phát thanh, Tổng nha Cảnh sát...

Một điều tưởng như không thể xảy ra đã xảy ra:

Chiến tranh đã xuất hiện ngay giữa trung tâm đô thị mà đối phương tin rằng họ đang kiểm soát.

Đó chính là điều mà những người hoạch định chiến lược Mậu Thân muốn tạo ra.

Một cú đánh không chỉ nhằm vào các mục tiêu quân sự.

Mà còn nhằm tạo ra một chấn động chiến lược.

HUẾ – 25 NGÀY ĐÊM

Nếu Sài Gòn là biểu tượng của trung tâm quyền lực, thì Huế trở thành một trong những chiến trường dữ dội nhất của Mậu Thân.

Tại đây, cuộc chiến kéo dài tới 25 ngày đêm, lâu hơn nhiều so với nhiều hướng tiến công khác.

Những con phố cổ trở thành chiến trường.

Những công trình lịch sử trở thành nơi giằng co.

Người lính chiến đấu trong một không gian hoàn toàn khác với rừng núi.

Đó là một cuộc chiến mà từng con đường, từng góc phố đều có thể trở thành nơi quyết định.

Ở Hà Nội, những người lãnh đạo theo dõi từng diễn biến.

Với Lê Duẩn, đây không còn là những đường mũi tên trên bản đồ.

Đằng sau mỗi mũi tên là những con người bằng xương bằng thịt.

Và chính điều ấy khiến những quyết định ở hậu phương trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

CHIẾN THẮNG KHÔNG CHỈ ĐƯỢC ĐO BẰNG MỘT TRẬN ĐÁNH

Mậu Thân là một cuộc tiến công có tổn thất rất lớn và kết quả quân sự trực tiếp không hoàn toàn đạt được những mục tiêu ban đầu như dự kiến.

Nhưng xét về tác động chiến lược, cuộc Tổng tiến công đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng.

Nó làm rung chuyển nhận thức của xã hội Mỹ về cuộc chiến.

Mỹ phải điều chỉnh chiến lược, giảm dần mức độ can dự trực tiếp và tiến tới đàm phán tại Paris. Các tài liệu của Việt Nam đánh giá Mậu Thân 1968 là một bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Và đây chính là điểm khiến câu chuyện về Lê Duẩn trở nên sâu sắc.

Bởi trong chiến tranh, một quyết định chiến lược không phải lúc nào cũng được đánh giá chỉ bằng việc một trận đánh thắng hay thua.

Có những trận đánh thắng trên chiến trường.

Có những trận đánh phải trả giá rất lớn.

Nhưng điều quan trọng hơn là:

Sau trận đánh ấy, cục diện chiến tranh có thay đổi hay không?

Mậu Thân đã tạo ra sự thay đổi ấy.

NGƯỜI ĐỨNG SAU NHỮNG TẤM BẢN ĐỒ

Người ta thường nhớ về chiến tranh qua hình ảnh người lính ngoài chiến trường.

Những người cầm súng.

Những đoàn quân hành quân.

Những thành phố rung chuyển trong tiếng bom đạn.

Nhưng phía sau họ còn có những người làm công việc khác.

Họ ngồi bên những tấm bản đồ.

Đọc từng báo cáo.

Cân nhắc từng khả năng.

Và đưa ra những quyết định mà đôi khi phải đánh đổi bằng sinh mạng của hàng vạn con người.

Lê Duẩn là một trong những người như thế.

Ông không trực tiếp đứng trong chiến hào Mậu Thân.

Nhưng tư duy chiến lược của ông gắn với một quyết định rất lớn: chuyển hướng tiến công vào các đô thị, tạo ra một bước ngoặt mới cho cuộc chiến.

Đó là một quyết định đòi hỏi bản lĩnh chính trị, khả năng nhìn nhận chiến trường và niềm tin rất lớn vào sức mạnh của cách mạng miền Nam.

NHIỀU NĂM SAU...

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Những con phố từng rung chuyển trong Mậu Thân dần trở lại cuộc sống bình thường.

Những người lính năm xưa có người trở về.

Có người mãi mãi nằm lại.

Những người từng hoạch định chiến lược cũng bước tiếp qua những năm tháng lịch sử khác.

Nhưng mùa Xuân năm 1968 vẫn còn đó.

Nó nhắc người ta về một thời kỳ mà cả dân tộc đã đứng trước một thử thách khổng lồ.

Và trong thời khắc ấy, Lê Duẩn cùng tập thể lãnh đạo Trung ương đã lựa chọn một cách đánh đầy táo bạo: đưa sức mạnh chiến tranh cách mạng vào tận trung tâm của đối phương.

Đó không chỉ là câu chuyện về một nhà lãnh đạo.

Đó là câu chuyện về tầm nhìn chiến lược trong chiến tranh.

Bởi người làm nên lịch sử đôi khi không phải là người đứng ở nơi tiếng súng vang lên dữ dội nhất.

Mà là người có thể nhìn thấy phía sau tiếng súng ấy là cả một cục diện đang thay đổi.

Và mùa Xuân Mậu Thân 1968 chính là một trong những thời khắc như vậy.

Một mùa xuân không bình yên.

Một mùa xuân được viết bằng máu, lòng quả cảm và niềm tin.

Một mùa xuân đã làm rung chuyển chiến trường miền Nam và tạo nên một bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.