LÊ DUY ỨNG – NGƯỜI HỌA SĨ ANH HÙNG VÀ BỨC CHÂN DUNG BÁC HỒ VẼ BẰNG MÁU

Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ ba Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam, trước tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Lê Duy Ứng gác lại ước mơ nghệ thuật để tình nguyện lên đường nhập ngũ. Ông được biên chế vào Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 với nhiệm vụ chiến sĩ trinh sát và sau đó đảm nhận công tác văn hóa, tuyên truyền tại đơn vị.

Trong những năm tháng chiến đấu ác liệt trên chiến trường Trị - Thiên, đặc biệt tại Quảng Trị năm 1972, Lê Duy Ứng đã thực hiện hàng trăm bức ký họa ngay giữa chiến hào, ghi lại sinh động hình ảnh chiến đấu, lao động và sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ. Những tác phẩm của ông không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn góp phần động viên tinh thần, khích lệ ý chí chiến đấu của quân và dân trong những ngày tháng gian khổ nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sự kiện làm nên tên tuổi và trở thành biểu tượng bất tử trong cuộc đời Lê Duy Ứng diễn ra vào những ngày cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Rạng sáng ngày 28/4/1975, khi đang cùng đội hình tiến công trên hướng tiến vào Sài Gòn, ông bị thương đặc biệt nặng do hỏa lực của địch. Vụ nổ xảy ra ở cự ly gần khiến đôi mắt của ông bị tổn thương nghiêm trọng, đứng trước nguy cơ mất hoàn toàn thị lực.

Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, trong khoảnh khắc tưởng chừng không còn hy vọng, người họa sĩ - chiến sĩ ấy vẫn hướng trọn tâm trí về Tổ quốc và Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Bằng chính dòng máu chảy từ vết thương trên khuôn mặt, ông đã vẽ chân dung Bác Hồ trên nền cờ Đảng và cờ Tổ quốc, đồng thời viết dòng chữ đầy xúc động: “Ánh sáng niềm tin! Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân”.

Bức chân dung đặc biệt ấy không chỉ là tác phẩm nghệ thuật được tạo nên trong hoàn cảnh phi thường mà còn trở thành biểu tượng của lòng trung thành, niềm tin son sắt vào Đảng, vào Bác Hồ và khát vọng độc lập, hòa bình của người chiến sĩ Việt Nam trong thời khắc lịch sử của dân tộc.

Sau ngày đất nước thống nhất, dù được xác định là thương binh hạng 1/4 với thị lực suy giảm nghiêm trọng, Lê Duy Ứng không đầu hàng số phận. Bằng nghị lực phi thường, ông tiếp tục theo đuổi con đường nghệ thuật, vượt qua những giới hạn của bản thân để sáng tác không ngừng nghỉ. Trong nhiều thập niên sau chiến tranh, ông đã thực hiện hàng nghìn tác phẩm hội họa, điêu khắc, chân dung và tượng nghệ thuật, tổ chức hàng chục cuộc triển lãm cá nhân trong và ngoài nước.

Không chỉ là một nghệ sĩ tài năng, Lê Duy Ứng còn là nhân chứng lịch sử sống động của một thế hệ thanh niên Việt Nam đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Ông thường xuyên tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, giao lưu với học sinh, sinh viên và lực lượng vũ trang, truyền cảm hứng về tinh thần vượt khó, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến.

Ghi nhận những cống hiến xuất sắc trong kháng chiến cũng như nghị lực phi thường trong cuộc sống, năm 2013, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho họa sĩ Lê Duy Ứng.

Ở tuổi ngoài bảy mươi, người họa sĩ năm nào vẫn miệt mài lao động nghệ thuật tại Hà Nội. Cuộc đời của ông là minh chứng sinh động cho sức mạnh của ý chí con người, cho lòng trung thành với lý tưởng cách mạng và tình yêu bất diệt dành cho nghệ thuật. Hình ảnh người chiến sĩ dùng chính máu mình để vẽ chân dung Bác Hồ trong giờ phút sinh tử đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của tinh thần Việt Nam – kiên cường, bất khuất và luôn hướng về ánh sáng của niềm tin.

Tuấn Kiệt (tổng hợp)