Lê Duy Ứng – Người họa sĩ – chiến sĩ và ý chí kiên cường giữa bóng tối chiến tranh
Lê Duy Ứng (sinh ngày 8/7/1947) là Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, họa sĩ, nhà điêu khắc và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được biết đến rộng rãi với câu chuyện đặc biệt: trong thời khắc bị thương nặng và mất cả hai mắt tại chiến trường, ông đã dùng chính máu của mình để vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh – một biểu tượng sâu sắc về niềm tin và ý chí kiên cường. Sinh ra tại thôn Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc khu vực Quảng Trị), Lê Duy Ứng lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Cha ông là Lê Yến, từng tham gia Vệ quốc đoàn và công tác trong lĩnh vực văn hóa – giáo dục. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu hội họa và được cha cùng thầy giáo hướng dẫn, sớm hình thành niềm đam mê nghệ thuật. Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ ba Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, ông nhập ngũ và trở thành chiến sĩ trinh sát thuộc Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Từ đây, ông vừa cầm súng chiến đấu, vừa cầm bút ghi lại hình ảnh chiến trường bằng ký họa và nhiếp ảnh, phục vụ công tác tuyên truyền và lưu giữ lịch sử. Trong chiến dịch giải phóng miền Nam, ông tham gia nhiều trận đánh quan trọng, trong đó có chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 – một trong những trận chiến ác liệt nhất thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sau đó, ông tiếp tục tham gia chiến đấu tại mặt trận Cửa Việt và công tác tuyên huấn tại Sư đoàn 325. Từ năm 1974, ông được điều về Quân đoàn 2, trực tiếp theo các đơn vị hành quân tiến vào giải phóng Sài Gòn, với nhiệm vụ ghi lại hình ảnh chiến đấu của bộ đội bằng ký họa và máy ảnh để phục vụ công tác tuyên truyền và bảo tàng quân đội. Đêm 27 rạng sáng 28/4/1975, khi đơn vị tiến gần Sài Gòn tại căn cứ Nước Trong (Đồng Nai), ông bị thương rất nặng do trúng đạn chống tăng M72, dẫn đến mất hoàn toàn thị lực. Trong giây phút sinh tử, ông đã dùng chính máu từ vết thương để vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh kèm những dòng chữ thể hiện niềm tin và lý tưởng cách mạng. Bức tranh sau đó được gìn giữ như một tư liệu đặc biệt, hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Sau khi được cứu chữa, Lê Duy Ứng trải qua nhiều năm điều trị và phục hồi. Dù mất thị lực trong thời gian dài, ông không từ bỏ nghệ thuật mà chuyển sang sáng tác điêu khắc. Với nghị lực phi thường, ông tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực mỹ thuật quân đội và trở thành hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Năm 1983, ông tái ngũ và công tác tại Xưởng Mỹ thuật Quân đội, sau đó làm việc tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Dù sức khỏe bị ảnh hưởng nặng nề, ông vẫn kiên trì sáng tác, để lại nhiều tác phẩm hội họa và điêu khắc giàu giá trị nghệ thuật và lịch sử. Cuộc đời ông là minh chứng tiêu biểu cho tinh thần “người chiến sĩ – người nghệ sĩ”, vượt lên nghịch cảnh để tiếp tục cống hiến. Câu chuyện về ông cũng từng được đưa vào sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4 với bài “Người chiến sĩ giàu nghị lực”, trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ học sinh. Lê Duy Ứng không chỉ là một người lính anh hùng mà còn là một nghệ sĩ giàu nghị lực, để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử nghệ thuật và quân đội Việt Nam.
