LÊ DUY ỨNG – NGƯỜI HỌA SĨ TÌM LẠI ÁNH SÁNG BẰNG ĐÔI TAY

Lê Duy Ứng sinh năm 1947 tại thôn Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình (theo địa danh lịch sử). Khi còn là sinh viên học tập tại Hà Nội, anh gác lại giá vẽ, viết đơn xin nhập ngũ. Giữa khói lửa chiến trường, người lính trẻ ấy vừa cầm súng, vừa dùng máy quay, máy ảnh và những nét ký họa để ghi lại những gì mình chứng kiến.

Ảnh Lê Duy Ứng chụp với đại tướng khi còn trẻ

Sáng ngày 28/4/1975, trong trận đánh căn cứ Nước Trong, cách cửa ngõ Sài Gòn khoảng 30 km, khi anh đang ngồi trên chiếc xe tăng 847, xích xe bị đạn chống tăng bắn đứt. Đôi mắt của người họa sĩ bị thương nặng, ngay trước ngày đất nước thống nhất.

Trước ranh giới sinh tử mong manh ấy, người nghệ sĩ không buông xuôi. Sờ lên đôi mắt đẫm máu, anh nghĩ đến hình ảnh Bác Hồ. Anh lấy giấy, chấm máu rỉ từ chính đôi mắt mình để vẽ chân dung Người, đề tên bức tranh là “Ánh sáng niềm tin”, rồi gấp lại, cất vào ngực áo trước khi ngất đi.

Một người họa sĩ đang đứng trước nguy cơ không bao giờ nhìn thấy màu sắc nữa, nhưng vẫn dùng những giọt máu cuối cùng để vẽ về niềm tin của mình. Cái tên của bức tranh trở thành một nghịch lý đầy xúc động, bởi người sắp mất ánh sáng lại tạo nên hình ảnh ánh sáng.

Chiến tranh kết thúc, nhưng cuộc chiến của Lê Duy Ứng với thương tật mới chỉ bắt đầu. Ông được điều trị mắt, kể cả ở nước ngoài, song đôi mắt không thể hồi phục hoàn toàn. Ông trở thành thương binh hạng 1/4. Với một người nghệ sĩ, nỗi đau lớn nhất không chỉ là thân thể tật nguyền, mà là nguy cơ mất đi khả năng sáng tạo, thứ làm nên ý nghĩa cuộc sống của mình. Vào năm 1982, ông may mắn được mổ ghép mắt thành công và tìm lại được ánh sáng, song niềm vui ngắn chẳng tày gang khi thị lực sau đó cứ giảm dần rồi mờ hẳn.

Không đầu hàng trước số phận, ông chọn cho mình một lối đi riêng. Ông tiếp tục vẽ, bằng ký ức, cảm xúc và đôi tay đã quen với từng đường nét. Ông dành gần 1.000 bức chân dung cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Rồi ông chuyển sang điêu khắc, để đôi tay “nhìn” thay đôi mắt, cảm nhận hình khối và tạo ra những tác phẩm mới. Khát vọng sống và cống hiến mãnh liệt ấy cuối cùng đã được đền đáp khi đến năm 2005, ông sang Nhật Bản phẫu thuật và khôi phục được một phần thị lực. Hơn 40 cuộc triển lãm và 9 giải thưởng mỹ thuật điêu khắc trong nước và quốc tế là dấu ấn của hành trình vượt lên nghịch cảnh ấy. 

Câu chuyện của Lê Duy Ứng không chỉ là sự vượt lên nghịch cảnh. Đó là hành trình tìm lại ý nghĩa sống của một con người khi bóng tối ập đến. Ông cho thấy ánh sáng không chỉ nằm ở đôi mắt, mà còn ở niềm tin và khát vọng sáng tạo không chịu tắt.

Có những người mất đi ánh sáng, nhưng lại thắp lên ánh sáng cho cả một thế hệ. Xin tri ân Anh hùng, thương binh, họa sĩ Lê Duy Ứng, người đã dùng cả máu, tuổi trẻ và đôi tay để vẽ nên “ánh sáng niềm tin” cho Tổ quốc.

(Nguồn: Báo Tiền Phong, Báo Văn Hóa)