Lê Hoàn – Hai lần đuổi quân Tống ra khỏi biên cương
Sau khi Đinh Bộ Lĩnh qua đời, nước nhà đang trong lúc yếu nhất: vua mới còn nhỏ tuổi, triều đình chưa ổn định, lòng người chưa gắn bó. Nghe tin này, nhà Tống ở phương Bắc liền nghĩ đây là cơ hội tốt để chiếm lại nước ta. Họ chuẩn bị đại quân hàng chục vạn người, vũ khí đầy đủ, quyết tâm phải đưa nước ta thành một quận huyện của họ mãi mãi. Tin giặc đến làm cả nước lo lắng, ai cũng sợ phải quay lại đời sống nô lệ như nghìn năm trước.
Trong hoàn cảnh hiểm nghèo ấy, Lê Hoàn được các tướng sĩ đồng lòng ủng hộ ra gánh vác vận nước. Ông hiểu rõ tình thế: quân ta ít người hơn, trang bị kém hơn, nếu ra đánh trực diện thì rất khó thắng. Vì vậy ông không vội vàng, mà nghĩ ra kế sách khôn ngoan. Lần thứ nhất, khi quân Tống vừa tiến vào biên giới, ông sai người viết thư giả xin đầu hàng, khiến tướng giặc chủ quan, bỏ phòng thủ. Ông dụ giặc đi sâu vào vùng núi hiểm trở, nơi đường đi hẹp, cây cối rậm rạp, quân lớn không thể triển khai. Đợi khi giặc đang ngủ say trong đêm tối, Lê Hoàn ra lệnh tấn công đột ngột từ mọi phía. Quân ta xông xuống như gió cuốn, reo hò rung động núi rừng. Quân Tống hoảng sợ không biết có bao nhiêu người, chạy tán loạn, giẫm đạp lên nhau mà chết vô số, đại quân hùng mạnh tan tác chỉ trong một đêm.
Nhưng nhà Tống không chịu thất bại, họ chuẩn bị lực lượng mạnh hơn, kéo sang xâm lược lần thứ hai. Lần này họ cử tướng lĩnh dày dạn kinh nghiệm, mang theo quân đội tinh nhuệ nhất, quyết tâm không để thất bại lặp lại. Tình thế càng thêm hiểm nghèo, Lê Hoàn đứng trước toàn quân, nói to một lời mà đến nay vẫn còn vang vọng: "Chúng ta thà chết trên chiến trận, còn hơn cúi đầu làm nô lệ cho người ta!". Nghe lời đó, ai cũng rơi nước mắt, hiểu rằng đây là trận chiến của sống còn, không thể lùi bước một bước nào.
Trận chiến diễn ra rất ác liệt, hai bên giằng co suốt nhiều ngày. Quân giặc đông hơn, nhưng quân ta chiến đấu với lòng quyết tâm không gì lay chuyển được. Lê Hoàn đích thân cầm gươm xông ra tuyến đầu, thấy tướng lĩnh đi trước, binh sĩ ai cũng phấn khởi, xông lên như sóng cuốn, không ai sợ chết. Cuối cùng quân ta đã đánh bại đại quân Tống, giết chết nhiều tướng lĩnh quan trọng của địch, khiến chúng kinh hoàng bỏ chạy về phía Bắc, không dám quay lại trong nhiều năm liền.
Hai chiến thắng liên tiếp của Lê Hoàn có ý nghĩa vô cùng to lớn: nó chứng tỏ cho cả thế giới thấy, nước ta dù nhỏ, nhưng luôn đoàn kết một lòng, không bao giờ chịu khuất phục trước kẻ thù mạnh hơn. Sau này, khi nước nhà yên bình, Lê Hoàn vẫn luôn chú ý củng cố phòng thủ, chuẩn bị chu đáo để nếu giặc quay lại, ta đã sẵn sàng đón đỡ. Tên tuổi ông mãi được ghi nhớ như một vị tướng dũng cảm, một nhà lãnh đạo kiên cường, đã hai lần cứu nước ra khỏi hiểm họa bị xâm chiếm.


