Lê Hoàn — Lê Đại Hành: Vị Hoàng Đế "Pha Lưới Song Tống, Phá Chiêm Thành"
Lê Hoàn — Lê Đại Hành: Vị Hoàng Đế "Pha Lưới Song Tống, Phá Chiêm Thành"
Lê Hoàn (941 – 1005), tức Lê Đại Hành, quê gốc ở Ái Châu (nay thuộc tỉnh Thanh Hóa). Ông là vị Hoàng đế sáng lập ra triều đại Nhà Tiền Lê trong lịch sử Việt Nam. Tên tuổi của ông gắn liền với chiến công hiển hách đánh tan quân Tống xâm lược ở phía Bắc, bình định Chiêm Thành ở phía Nam, giữ vững nền độc lập non trẻ của đất nước trong giai đoạn thế kỷ X.
Từ vị tướng tài ba đến chiếc áo bào chuyển giao quyền lực
Lê Hoàn mồ côi cha mẹ từ nhỏ, được một viên quan họ Lê nhận làm con nuôi. Nhờ thông minh, dũng cảm và giỏi võ nghệ, ông gia nhập lực lượng của Đinh Bộ Lĩnh và có công lớn trong việc dẹp loạn 12 sứ quân.
Năm 968: Khi nhà Đinh thành lập, ông được phong làm Thập đạo Tướng quân (Tổng chỉ huy quân đội) khi mới 27 tuổi.
Năm 979: Đinh Tiên Hoàng và con trai Đinh Liễn bị ám hại. Ấu chúa Đinh Toàn mới 6 tuổi lên nối ngôi. Nhân cơ hội triều đình Hoa Lư rối ren, nhà Tống (Trung Quốc) ráo riết chuẩn bị đại quân sang xâm lược nước ta.
Năm 980: Trước nguy cơ tồn vong của dân tộc, được sự ủng hộ của triều thần và sự đồng thuận cao cả của Thái hậu Dương Vân Nga, Lê Hoàn đã được trao khoác áo nhung bào, chính thức lên ngôi Hoàng đế (Lê Đại Hành), mở đầu nhà Tiền Lê.
"Phá Lưới Song Tống" (981) — Chiến công hiển hách trên sông Bạch Đằng
Ngay sau khi lên ngôi, Lê Hoàn lập tức chuẩn bị lực lượng kháng chiến. Đầu năm 981, quân Tống chia làm hai đường thủy - bộ do Hầu Nhân Bảo và Trần Khâm Tộ chỉ huy ồ ạt tiến sang.
Với tài thao lược quân sự xuất chúng:
Tại mặt trận đường thủy: Lê Hoàn tái hiện chiến thuật của Ngô Quyền, cho đóng cọc gỗ xuống lòng sông Bạch Đằng để chặn đánh hạm đội quân Tống.
Tại mặt trận đường bộ: Ông cho quân chặn đánh quyết liệt ở Tây Kết, Chi Lăng, dụ địch vào sâu rồi bất ngờ tung lực lượng tinh nhuệ phục kích.
Tướng giặc Hầu Nhân Bảo bị tiêu diệt ngay tại trận, quân Tống hoảng loạn tháo chạy về nước. Cuộc kháng chiến chống Tống năm 981 giành thắng lợi hoàn toàn, đập tan dã tâm xâm lược của phương Bắc, bảo vệ vững chắc nền độc lập cho nước Đại Cồ Việt.
Phạt Chiêm Bình Nam (982) và Ngoại giao mềm dẻo
Bình định Chiêm Thành (982): Ở phía Nam, vua Chiêm Thành cậy thế bắt giữ sứ giả của Đại Cồ Việt. Năm 982, Lê Hoàn trực tiếp thân chinh cầm quân tiến xuống phía Nam, đánh tan quân Chiêm, chém chết vua Chiêm tại trận, giải phóng sứ giả và thu phục vùng đất biên giới, giữ bình yên cho dải đất phương Nam.
Ngoại giao khôn khéo: Mặc dù vừa đánh tan quân Tống, Lê Hoàn vẫn chủ động thực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo. Ông gửi sứ giả sang nhà Tống trả lại tù binh, nối lại quan hệ hòa hiếu. Sự kiên cường nhưng khéo léo của ông khiến nhà Tống phải kính nể và chính thức phong ông làm An Nam Quốc vương (993).
Đặt nền móng phát triển Kinh tế và Văn hóa
Lê Hoàn không chỉ là một vị tướng cầm quân giỏi mà còn là một nhà quản lý đất nước kiệt xuất:
Khởi xướng Lễ Tịch Điền (987): Ông là vị vua đầu tiên trong lịch sử Việt Nam tự mình xuống đồng cày ruộng tịch điền tại Đội Sơn (Hà Nam) để khuyến khích nhân dân coi trọng nông nghiệp — một truyền thống văn hóa đẹp đẽ còn duy trì đến ngày nay.
Đào kênh, mở đường: Ông cho đào nhiều tuyến kênh nhà Lê (như Kênh Sắt) ở vùng Thanh - Nghệ - Tĩnh để thuận tiện cho việc giao thông, vận chuyển lương thực và phát triển thương mại.
