Lê Hồng Phong (1)
Lê Hồng Phong (1902–1942), tên khai sinh Lê Huy Doãn, là một nhà cách mạng Việt Nam và một trong những lãnh đạo chủ chốt của Đảng Cộng sản Đông Dương trong giai đoạn đầu hình thành và củng cố tổ chức. Ông giữ cương vị Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương giai đoạn 1935–1936 và được biết đến với vai trò khôi phục hệ thống tổ chức của Đảng sau thời kỳ bị đàn áp mạnh đầu thập niên 1930.
Dấu mốc hoạt động
Lê Hồng Phong sinh ngày 6/9/1902 tại làng Đông Thôn (nay thuộc xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An). Sau thời gian làm công nhân ở khu vực Vinh – Bến Thủy, ông tham gia các hoạt động yêu nước, sang Trung Quốc, gặp Hồ Chí Minh (khi đó hoạt động với tên Nguyễn Ái Quốc), được đào tạo về chính trị và quân sự, rồi tiếp tục học tại Liên Xô. Ông tham gia xây dựng mạng lưới cách mạng và được giao nhiệm vụ khôi phục tổ chức Đảng trong giai đoạn nhiều cơ sở bị tan rã.
Vai trò lịch sử
Trong những năm 1934–1936, Lê Hồng Phong giữ vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương, góp phần tái lập cơ quan lãnh đạo trung ương và tăng cường liên hệ với Quốc tế Cộng sản. Ông cũng được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản tại Đại hội VII, một vị trí có ý nghĩa trong bối cảnh phong trào cộng sản quốc tế thời kỳ đó.
Những năm cuối đời
Năm 1939, Lê Hồng Phong bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữ tại Sài Gòn. Sau nhiều lần giam giữ và xét xử, ông bị đày ra Nhà tù Côn Đảo. Sức khỏe suy giảm do điều kiện giam cầm khắc nghiệt và ông qua đời tại đây vào ngày 6/9/1942, khi vừa tròn 40 tuổi. Theo nhiều tư liệu lịch sử, lời nhắn gửi cuối cùng của ông thể hiện niềm tin vào thắng lợi của cách mạng đã trở thành một trong những câu nói thường được nhắc lại khi nói về cuộc đời ông.
Di sản
Lê Hồng Phong được ghi nhận là một trong những lãnh đạo tiêu biểu của phong trào cách mạng Việt Nam giai đoạn trước năm 1945. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình công cộng trên cả nước; phần mộ hiện nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương. Cuộc đời và hoạt động của ông tiếp tục là một chủ đề được nghiên cứu trong lịch sử chính trị và cách mạng Việt Nam.
