LÊ HỒNG PHONG – NGƯỜI CHIẾN SĨ CỘNG SẢN KIÊN TRUNG

Lê Hồng Phong (1902–1942), tên thật là Lê Huy Doãn, quê ở làng Đông Thôn, tổng Thông Lạng, nay thuộc xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nông dân và lớn lên tại vùng đất giàu truyền thống yêu nước, ông sớm chứng kiến cảnh đất nước mất độc lập và nhân dân chịu nhiều áp bức dưới chế độ thuộc địa. Những trải nghiệm ấy góp phần hun đúc ở ông ý chí tìm con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1924, Lê Hồng Phong tham gia nhóm Tâm tâm xã. Sau đó, ông sang Quảng Châu, Trung Quốc, tham gia lớp huấn luyện do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp phụ trách và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đây là giai đoạn ông được tiếp cận những tư tưởng cách mạng mới và từng bước trưởng thành về chính trị. Sau đó, ông được đào tạo về quân sự và hàng không tại Trung Quốc, rồi sang Liên Xô học tập. Ông từng học tại Trường Lý luận quân sự không quân Leningrad, Trường đào tạo phi công Borisoglebsk và sau đó học tại Trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản.

Những năm học tập ở nước ngoài đã giúp Lê Hồng Phong có thêm kiến thức về lý luận và tổ chức cách mạng. Không chỉ học tập, ông còn tích cực tham gia hoạt động của phong trào cộng sản quốc tế. Cuối năm 1931, ông được Quốc tế Cộng sản giao nhiệm vụ trở về hoạt động ở Đông Dương, góp phần khôi phục hệ thống tổ chức của Đảng sau thời kỳ thực dân Pháp đàn áp mạnh mẽ phong trào cách mạng, đặc biệt sau cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh 1930–1931.

Đây là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn. Sau những cuộc đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp, nhiều cơ sở Đảng bị phá vỡ, nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt hoặc hy sinh. Trong hoàn cảnh đó, Lê Hồng Phong tìm cách liên lạc với các cơ sở còn lại, từng bước khôi phục tổ chức và chuẩn bị điều kiện để xây dựng lại cơ quan lãnh đạo Trung ương. Những hoạt động của ông góp phần quan trọng vào việc duy trì và củng cố phong trào cách mạng trong những năm đầu thập niên 1930.

Tháng 3 năm 1935, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I của Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại Ma Cao, Trung Quốc. Lê Hồng Phong được bầu làm Tổng Bí thư. Cũng trong năm 1935, ông dẫn đầu đoàn đại biểu của Đảng tham dự Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản tại Moskva và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản. Những cương vị này cho thấy vai trò của Lê Hồng Phong trong phong trào cách mạng Việt Nam cũng như trong phong trào cộng sản quốc tế lúc bấy giờ.

Năm 1936, tình hình chính trị ở Đông Dương và thế giới có những thay đổi. Tháng 7 năm đó, Lê Hồng Phong triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng tại Thượng Hải. Hội nghị bàn về việc điều chỉnh phương hướng hoạt động, mở ra thời kỳ đấu tranh mới gắn với phong trào Mặt trận Dân chủ 1936–1939. Trong thời kỳ này, phong trào đấu tranh đòi các quyền dân chủ, dân sinh phát triển ở nhiều nơi, tạo điều kiện để lực lượng cách mạng khôi phục và mở rộng hoạt động.

Những năm cuối đời của Lê Hồng Phong gắn với sự đàn áp ngày càng khắc nghiệt của thực dân Pháp. Ngày 22 tháng 6 năm 1939, ông bị bắt tại Chợ Lớn và bị kết án tù. Sau khi mãn hạn tù, ông bị đưa về quản thúc tại Nghệ An. Đến ngày 20 tháng 1 năm 1940, ông lại bị bắt và giam tại Sài Gòn. Cuối năm 1940, thực dân Pháp đày ông ra Côn Đảo.

Trong nhà tù Côn Đảo, dù sức khỏe suy yếu bởi chế độ giam cầm khắc nghiệt, Lê Hồng Phong vẫn giữ vững tinh thần của một người cách mạng. Ông cùng các tù nhân đấu tranh chống những quy định hà khắc của nhà tù và không khuất phục trước sự đàn áp. Những ngày tháng cuối cùng của ông là minh chứng cho ý chí kiên cường mà ông đã giữ vững trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.

Lê Hồng Phong mất tại Côn Đảo vào ngày 6 tháng 9 năm 1942, khi vừa tròn 40 tuổi. Ông đã dành gần hai mươi năm cuộc đời cho hoạt động cách mạng, trải qua nhiều năm học tập, hoạt động ở nước ngoài, tổ chức và khôi phục phong trào trong nước, rồi chịu cảnh tù đày cho đến khi qua đời.

Cuộc đời Lê Hồng Phong là câu chuyện về một người thanh niên xuất thân từ một làng quê Nghệ An đã lựa chọn con đường cách mạng và kiên trì theo đuổi lý tưởng của mình trong những hoàn cảnh đầy khó khăn. Từ những năm tháng học tập ở nước ngoài đến khi trở về hoạt động trong nước, từ vị trí lãnh đạo Đảng đến những ngày cuối cùng trong nhà tù Côn Đảo, ông luôn được ghi nhận là một cán bộ có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, khôi phục tổ chức cách mạng thời kỳ đầu. Tên tuổi Lê Hồng Phong vì thế đã trở thành một phần quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XX, gắn với hình ảnh một người chiến sĩ kiên trung, tận tụy và có ý chí bền bỉ trước thử thách.