Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh Khai: Đôi vợ chồng lãnh đạo, hai nơi hy sinh
Lê Hồng Phong (1902–1942) là Tổng Bí thư, từng hoạt động và bị bắt tại Sài Gòn; ông hy sinh ở Côn Đảo ngày 6/9/1942, đúng sinh nhật tuổi 40, khi vợ ông là Nguyễn Thị Minh Khai đã hy sinh ở Hóc Môn một năm trước.
Trong lịch sử cách mạng Nam Kỳ, hiếm có cặp vợ chồng nào như thế: chồng từng là Tổng Bí thư, vợ làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn. Họ là Lê Hồng Phong và Nguyễn Thị Minh Khai, cùng quê Nghệ An.
Tháng 3/1935, ông được bầu làm Tổng Bí thư tại Đại hội ở Ma Cao. Tháng 11/1937, ông bí mật về Sài Gòn, cùng Trung ương chỉ đạo phong trào đấu tranh công khai đòi dân sinh, dân chủ. Ngày 22/6/1939, ông bị mật thám Pháp bắt ở Sài Gòn, bị kết án 6 tháng tù và 3 năm quản thúc.
Năm 1940, ông bị bắt lần thứ hai và giam ở Khám Lớn Sài Gòn. Các nguồn ghi ngày khác nhau (20/1, 30/1 hoặc 6/2/1940). Ông bị kết án 5 năm khổ sai rồi bị đày ra Côn Đảo.
Năm 1939, trong lúc ông bị giam, bà Minh Khai sinh con gái đầu lòng là Lê Nguyễn Hồng Minh. Bà Hồng Minh nay sống ở TP.HCM. Ngày 6/9/1942, ông qua đời ở nhà tù Côn Đảo sau những trận tra tấn, đúng ngày sinh nhật tuổi 40. Khi ấy vợ ông đã nằm xuống ở Hóc Môn hơn một năm.
