Lê Hữu Thúy – Điệp viên giữa biển lửa Sài Gòn

Sinh năm 1926 tại Hoằng Quang, Hoằng Hóa, Thanh Hóa, Lê Hữu Thúy lớn lên trong một gia đình nhà Nho khá giả, có truyền thống học hành. Cha mất sớm, mẹ ông một mình tần tảo nuôi năm người con. Ngay từ nhỏ, ông đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, ham học và sớm tiếp cận với môi trường trí thức khi theo học tại trường trung học Alexandre de Rhodes ở Thanh Hóa, rồi tốt nghiệp Tú tài.

Tinh thần yêu nước đã thôi thúc chàng trai trẻ Lê Hữu Thúy tham gia Cách mạng Tháng Tám năm 1945, gia nhập Đoàn Thanh niên Cứu quốc của Mặt trận Việt Minh. Hai năm sau, ông công tác tại Ty Công an Thanh Hóa. Với trình độ học vấn vững vàng và tư duy sắc bén, ông được tổ chức lựa chọn, đào tạo để bước vào con đường hoạt động tình báo – một con đường đầy hiểm nguy nhưng cũng vô cùng thầm lặng.

Năm 1949, ông được kết nạp Đảng trong bí mật. Đến tháng 6 năm 1950, ông nhận nhiệm vụ trở lại Hà Nội hoạt động với bí danh A.25, vừa học tập, vừa gây dựng các mối quan hệ xã hội. Trong thời gian này, ông theo học đại học, viết báo, tham gia các nhóm trí thức yêu nước và từng bước xây dựng những cơ sở quan trọng cho hoạt động sau này.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, theo chỉ thị của tổ chức, Lê Hữu Thúy vào Nam. Với vỏ bọc là một ký giả, ông nhanh chóng hòa nhập vào đời sống chính trị – xã hội Sài Gòn, cộng tác với nhiều tờ báo và từng bước thâm nhập vào các cơ quan chính quyền. Nhờ sự nhạy bén và khéo léo, ông dần chiếm được lòng tin của nhiều nhân vật có vị trí quan trọng.

Cuối năm 1955, khi chính quyền Ngô Đình Diệm củng cố quyền lực, Lê Hữu Thúy gia nhập Phong trào Cách mạng Quốc gia và sau đó là đảng Cần lao Nhân vị, nhằm tạo vỏ bọc chính trị an toàn. Năm 1958, ông chính thức được tuyển vào Nha An ninh Quân đội, mang quân hàm Thiếu úy. Từ vị trí này, ông có điều kiện tiếp cận nhiều tài liệu, thông tin quan trọng liên quan đến quân sự và chiến lược của đối phương.

Tuy nhiên, hoạt động của ông không tránh khỏi sự nghi ngờ. Cuối năm 1959, ông bị bắt bí mật và giam giữ tại trại Tòa Khâm (Huế). Trong những năm tháng tù đày, ông phải đối mặt với sự tra khảo khắc nghiệt, song vẫn giữ vững khí tiết. Đến năm 1963, sau cuộc đảo chính lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm, ông được trả tự do và tiếp tục quay lại hoạt động trong vỏ bọc mới.

Từ năm 1966, Lê Hữu Thúy phối hợp với điệp viên Vũ Ngọc Nhạ xây dựng cụm tình báo A.22, thâm nhập sâu vào chính trường Sài Gòn. Thông qua các mối quan hệ chính trị và xã hội, ông thu thập được nhiều thông tin quan trọng về chiến lược quân sự của Mỹ, kế hoạch hành quân của quân đội Sài Gòn, góp phần phục vụ hiệu quả cho Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Hoạt động mạnh mẽ của cụm A.22 cuối cùng cũng khiến CIA chú ý. Tháng 7 năm 1969, hầu hết các thành viên trong cụm bị bắt. Lê Hữu Thúy phải chịu những đợt tra khảo tàn bạo, sức khỏe suy kiệt nghiêm trọng, nhưng ông vẫn kiên cường, không để lộ bí mật tổ chức.

Bị đày ra Côn Đảo, trong điều kiện giam giữ khắc nghiệt, Lê Hữu Thúy vẫn tìm cách hoàn thành nhiệm vụ. Bằng trí tuệ và sự gan dạ, ông đã thu thập và chuyển ra ngoài năm bức mật điện cùng hồ sơ gốc về số lượng tù chính trị, góp phần vạch trần âm mưu che giấu và thủ tiêu tù nhân của chính quyền Sài Gòn. Chính những tài liệu này đã buộc đối phương phải trao trả toàn bộ tù chính trị tại Côn Đảo, tạo tiếng vang lớn trên trường quốc tế.

Tháng 7 năm 1973, ông được trao trả theo Hiệp định Paris. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục sống lặng lẽ, không phô trương công trạng. Mãi đến năm 1990, ông mới được phục hồi đầy đủ quyền lợi, thăng quân hàm Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời hoạt động tình báo đầy hiểm nguy của ông được tái hiện trong tiểu thuyết “Điệp viên giữa biển lửa”, do chính ông viết dưới bút danh Nhị Hồ. Cuộc đời Lê Hữu Thúy là minh chứng sinh động cho hình ảnh người chiến sĩ tình báo thầm lặng, sẵn sàng hy sinh cả tuổi trẻ, danh phận và tính mạng vì độc lập, tự do của Tổ quốc – một câu chuyện tiêu biểu của thời hoa lửa không thể nào quên.