Lê Hữu Trạc – người lính giữ đảo Cồn Cỏ và những trận đánh ở Quảng Trị

Năm 1962, khi vừa bước vào tuổi thanh niên, Lê Hữu Trạc nhập ngũ. Chàng trai quê Quảng Ninh, Quảng Bình được biên chế vào Đại đội Lê Hồng Phong, Tiểu đoàn 4, Sư đoàn 341 và đóng quân tại Vĩnh Linh, Quảng Trị. Nhiệm vụ của đơn vị là bảo vệ giới tuyến và đặc biệt là giữ vững đảo Cồn Cỏ – vị trí có ý nghĩa quan trọng ở phía Đông Quảng Trị.

Cồn Cỏ khi ấy là một tiền đồn giữa biển. Hòn đảo nhỏ thường xuyên phải đối mặt với máy bay và tàu chiến đối phương. Đối với những người lính được giao nhiệm vụ giữ đảo, cuộc chiến không chỉ diễn ra trong một vài trận đánh mà kéo dài liên tục. Mỗi ngày đều phải quan sát biển, theo dõi máy bay và tàu địch, củng cố trận địa, bảo đảm thông tin liên lạc và sẵn sàng chiến đấu.

Trong những năm ở Cồn Cỏ, Lê Hữu Trạc chứng kiến sự gắn bó đặc biệt giữa đảo và hậu phương Vĩnh Linh. Mỗi khi đảo cần tiếp tế, cán bộ và nhân dân đất liền lại tìm cách đưa lương thực, thuốc men và những vật dụng cần thiết ra đảo. Khi có thương binh, những chuyến tàu lại tìm cách đưa họ từ đảo vào đất liền. Theo lời kể của ông Trạc, người dân Vĩnh Linh luôn sẵn sàng hỗ trợ đảo dù biết những chuyến vượt biển có thể gặp nguy hiểm.

Nhờ sự chi viện ấy, những người lính Cồn Cỏ có thêm điều kiện bám trụ. Họ hiểu rằng phía sau mình không chỉ có đơn vị mà còn có cả một hậu phương đang ngày đêm theo dõi và bảo vệ hòn đảo.

Đến mùa xuân năm 1968, Lê Hữu Trạc được điều động vào đất liền và trực tiếp chỉ huy Đại đội Lê Hồng Phong. Lúc này, chiến trường Quảng Trị tiếp tục diễn biến căng thẳng. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của đơn vị là chặn đường tiếp viện của đối phương lên chiến trường Khe Sanh.

Từ những trận chiến trên đảo, Lê Hữu Trạc bước vào một kiểu chiến đấu khác. Đơn vị phải cơ động trên địa bàn Vĩnh Linh và khu vực ven biển, tổ chức phục kích, đánh các tuyến vận chuyển và ngăn chặn lực lượng đối phương.

Một trong những trận đánh được ông nhớ lại là trận đánh tàu địch tại Cửa Việt. Cửa Việt là cửa biển quan trọng, nơi đối phương có thể sử dụng đường biển để vận chuyển người và phương tiện. Việc đánh phá tuyến vận chuyển này vì thế có ý nghĩa đối với hoạt động của chiến trường phía trong.

Không lâu sau đó, đơn vị của ông tiếp tục tham gia đánh sập cầu Bến Ngự, một công trình phục vụ giao thông quân sự của đối phương. Những trận đánh như vậy đòi hỏi người lính phải tiếp cận mục tiêu trong điều kiện bị kiểm soát chặt chẽ và nhanh chóng rút khỏi khu vực sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Trong chiến đấu, Lê Hữu Trạc nhiều lần trực tiếp có mặt ở những vị trí nguy hiểm. Ông cùng đồng đội từng đánh một đơn vị thủy quân lục chiến và bắt sống một trung úy Mỹ. Những chiến công ấy khiến tên tuổi người cán bộ trẻ được biết đến trong đơn vị và sau này trở thành một phần trong hồ sơ thành tích của ông.

Nhưng chiến tranh cũng để lại cho ông một cái giá rất lớn.

Tháng 8/1968, khi đang giữ cương vị Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 270, Lê Hữu Trạc thực hiện một chuyến trinh sát trận địa ở phía Tây Vĩnh Linh nhằm chuẩn bị đối phó khả năng đối phương đổ bộ đường không. Trong lúc trinh sát, ông và người chiến sĩ liên lạc đi cùng gặp phải bom nổ chậm.

Vụ nổ khiến người chiến sĩ liên lạc hy sinh tại chỗ. Lê Hữu Trạc bị hất tung và vỡ cả hai nhãn cầu. Từ một người lính trực tiếp chỉ huy chiến đấu, ông trở thành thương binh với đôi mắt không còn khả năng nhìn bình thường.

Điều đáng khâm phục là sau khi mất đi đôi mắt, Lê Hữu Trạc vẫn không để chiến tranh lấy đi tinh thần của một người lính. Gần 60 năm sau, ông vẫn sống với ký ức về những đồng đội đã cùng mình chiến đấu tại Cồn Cỏ, Vĩnh Linh và Cửa Việt.

Năm tháng đã làm mái tóc người lính năm xưa bạc đi, nhưng những địa danh ấy vẫn còn nguyên trong ký ức. Với Lê Hữu Trạc, Cồn Cỏ không chỉ là một hòn đảo giữa biển; Vĩnh Linh không chỉ là một địa danh chiến trường. Đó là nơi tuổi trẻ của ông đã trải qua những ngày tháng dữ dội nhất.

Câu chuyện của ông cho thấy chiến tranh Quảng Trị không chỉ có những trận đánh lớn được ghi trong lịch sử. Ở Cồn Cỏ, ngoài biển; ở Vĩnh Linh, trên đất liền; tại Cửa Việt, trên những tuyến vận chuyển ven biển – ở đâu cũng có những người lính âm thầm chiến đấu.

Lê Hữu Trạc đã may mắn sống sót để trở về. Nhưng đôi mắt ông đã nằm lại với chiến trường năm nào. Và chính từ những mất mát ấy, câu chuyện về một thế hệ người lính Quảng Trị trở nên chân thực hơn: họ đã giữ đảo, giữ đất, đánh chặn những tuyến tiếp viện và chấp nhận thương tích suốt đời để bảo vệ quê hương trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.