Lê Hy – Danh sĩ, nhà sử học tiêu biểu của xứ Thanh thế kỉ XVII

Lê Hy (1646–1702), hiệu là Trạm Khê, quê ở vùng Thạch Khê, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Ông là một danh sĩ, đại thần và nhà sử học tiêu biểu thời Lê Trung hưng. Từ nhỏ, Lê Hy nổi tiếng thông minh, ham học. Năm 1664, khi mới 18 tuổi, ông đỗ Tiến sĩ và bắt đầu con đường làm quan.

Sau khi đỗ đạt, Lê Hy lần lượt đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình. Ông từng giữ các chức vụ cao như Thượng thư và Tham tụng, đồng thời được giao những công việc quan trọng của triều đình. Ông cũng từng được cử đi sứ nhà Thanh và được triều đình tin tưởng giao nhiều trọng trách.

Đóng góp nổi bật nhất của Lê Hy là trong lĩnh vực sử học. Sau khi công việc sửa Quốc sử được giao cho ông, Lê Hy cùng các cộng sự tiến hành khảo đính sử cũ, chỉnh sửa những điểm chưa chính xác và biên soạn thêm phần lịch sử của thời Lê Trung hưng. Ông đứng đầu nhóm biên soạn phần Bản kỷ tục biên, ghi chép giai đoạn từ năm 1663 đến năm 1675.

Năm 1697, công việc biên soạn và chỉnh lý hoàn thành. Bộ Đại Việt sử ký toàn thư được khắc in và công bố, trở thành một công trình quan trọng của nền sử học Việt Nam. Lê Hy có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện bộ quốc sử này, tiếp nối công sức của nhiều thế hệ sử gia trước đó.

Năm 1702, Lê Hy qua đời. Sau khi mất, ông được truy tặng phẩm hàm cao và được lập đền thờ tại quê nhà. Ngày nay, Lê Hy được nhắc đến như một danh sĩ, vị đại thần và nhà sử học có nhiều đóng góp cho triều đình cũng như việc lưu giữ lịch sử dân tộc.