Lê Lai
Lê Lai là một danh tướng và khai quốc công thần của Nhà Hậu Lê, nổi tiếng với sự kiện hy sinh để cứu Lê Lợi trong thời kỳ Khởi nghĩa Lam Sơn. Hành động này được xem là một trong những biểu tượng tiêu biểu của lòng trung nghĩa trong lịch sử Việt Nam và góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Minh.
Vai trò trong Khởi nghĩa Lam Sơn
Ngay từ những ngày đầu của cuộc khởi nghĩa, Lê Lai là một trong những người theo phò Lê Lợi. Năm 1418, khi nghĩa quân bị quân Minh vây chặt tại núi Chí Linh, tình thế trở nên hết sức nguy cấp. Để tạo cơ hội cho chủ tướng cùng lực lượng chủ lực rút lui, ông mặc chiến bào, cải trang thành Lê Lợi, dẫn quân xông ra phá vòng vây và thu hút toàn bộ sự truy kích của đối phương. Ông bị bắt và bị xử tử, nhưng sự hy sinh ấy đã giúp bảo toàn lực lượng Lam Sơn, tạo tiền đề cho thắng lợi sau này.
Di sản lịch sử
Sau khi giành độc lập và lên ngôi, Lê Lợi luôn ghi nhớ công lao của Lê Lai. Theo truyền thống được lưu truyền, triều đình nhà Hậu Lê tổ chức giỗ Lê Lai trước giỗ Lê Lợi, thể hiện sự tri ân đối với người đã hy sinh để cứu chủ tướng. Trong dân gian còn lưu truyền câu: "Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi", nhắc đến ngày giỗ của hai vị anh hùng.
Tưởng niệm
Tên của Lê Lai được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình trên khắp Việt Nam. Đền thờ Lê Lai tại quê hương ông là di tích lịch sử quan trọng, gắn với các lễ hội tưởng niệm hằng năm. Ông cũng được thờ tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, nơi tôn vinh các nhân vật có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
