Lê Lai – Một người mặc áo bào cứu cả nghĩa quân
Nguyễn Thùy Trang Anh
Năm 1419, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn mới bắt đầu được một năm. Nghĩa quân của Lê Lợi gặp vô số khó khăn. Quân Minh có lực lượng đông và liên tục tổ chức truy quét. Có thời điểm quân Lam Sơn bị bao vây tại núi Chí Linh, lương thực cạn kiệt và nguy cơ bị tiêu diệt rất lớn.
Trong tình thế ấy, Lê Lợi cần một người đứng ra đánh lạc hướng quân Minh để chủ lực có thể rút khỏi vòng vây.
Lê Lai nhận nhiệm vụ.
Theo truyền thuyết và sử liệu được lưu truyền, ông mặc áo bào của Lê Lợi, tự nhận mình là chủ tướng rồi dẫn một đội quân nhỏ tiến ra đánh quân Minh. Đối phương tưởng rằng đã bắt được người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nên tập trung lực lượng truy đuổi.
Lê Lai và những người đi theo chiến đấu vô cùng quyết liệt. Quân Minh bị thu hút khỏi khu vực chính, tạo điều kiện để Lê Lợi và lực lượng chủ lực rút lui.
Cuối cùng, Lê Lai bị bắt và hy sinh.
Nhờ sự hy sinh ấy, Lê Lợi cùng nghĩa quân thoát khỏi tình thế nguy hiểm. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn tiếp tục tồn tại và sau gần mười năm đã giành thắng lợi.
Lê Lợi luôn ghi nhớ công lao của người đã cứu mình. Theo truyền thống lịch sử, ông từng căn dặn hậu thế phải ghi nhớ ngày giỗ Lê Lai trước ngày giỗ của chính mình. Từ đó hình thành câu nói dân gian: “Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi.”
Câu chuyện về Lê Lai đặc biệt ở chỗ người anh hùng ấy không phải người đứng đầu cuộc khởi nghĩa. Ông chỉ xuất hiện trong một khoảnh khắc quyết định, nhưng chính khoảnh khắc ấy đã thay đổi số phận của cả phong trào.
Nếu Lê Lai không chấp nhận hy sinh, có thể lịch sử Lam Sơn đã rẽ sang một hướng khác. Vì vậy, tên tuổi ông được nhớ đến như biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng – một con người chấp nhận để người khác mang danh chiến thắng, còn mình nằm lại phía sau.
