LÊ LAI-NGƯỜI ANH HÙNG XẢ THÂN VÌ ĐẠI NGHĨA
Lê Lai là vị anh hùng nổi tiếng với sự kiện liều mình cứu Lê Lợi năm 1418, dũng cảm hy sinh để bảo toàn lực lượng nghĩa quân Lam Sơn, trở thành biểu tượng bất diệt của lòng trung nghĩa và tinh thần yêu nước.
Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn (Thanh Hóa), lãnh đạo nhân dân đứng lên chống lại ách đô hộ của quân Minh. Tuy nhiên, trong những ngày đầu, nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn vì lực lượng còn yếu, lương thực thiếu thốn và liên tục bị quân địch truy đuổi.
Trong một lần bị quân Minh bao vây tại núi Chí Linh, Lê Lợi cùng nghĩa quân rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm. Trước vòng vây ngày càng siết chặt, nếu không tìm được cách thoát thân, cuộc khởi nghĩa có nguy cơ thất bại.
Giữa thời khắc quyết định ấy, Lê Lai đã dũng cảm đứng ra tình nguyện hy sinh bản thân để cứu chủ tướng. Ông khoác áo bào của Lê Lợi, cải trang thành chủ tướng, cưỡi ngựa dẫn theo một toán quân xông ra khỏi vòng vây, thu hút sự chú ý của quân Minh.
Tưởng rằng người đang chỉ huy chính là Lê Lợi, quân Minh lập tức tập trung lực lượng truy đuổi. Nhờ kế sách ấy, Lê Lợi cùng các tướng sĩ có cơ hội thoát khỏi vòng vây, bảo toàn lực lượng để tiếp tục cuộc khởi nghĩa. Lê Lai không may bị quân Minh bắt và anh dũng hy sinh vào năm 1418.
Sự hy sinh cao cả của ông đã góp phần giúp nghĩa quân Lam Sơn vượt qua thời khắc hiểm nghèo, tiếp tục chiến đấu và giành thắng lợi vào năm 1427.
Sau khi lên ngôi hoàng đế năm 1428, Lê Lợi vẫn luôn khắc ghi công lao của người tướng đã hy sinh để cứu mình. Theo truyền thống lưu truyền, ông căn dặn con cháu phải tưởng nhớ Lê Lai trước ngày giỗ của mình. Từ đó, dân gian có câu:
“Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi.”
