Lê Lai – Người cứu Lê Lợi trong lúc nguy nan
Lê Lai là một tướng lĩnh của nghĩa quân Lam Sơn, nổi tiếng với việc cải trang thành Lê Lợi, dẫn quân đánh lạc hướng quân Minh để bảo vệ người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa.
Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn chống quân Minh. Những năm đầu của cuộc khởi nghĩa vô cùng khó khăn. Nghĩa quân còn yếu, trong khi quân Minh có lực lượng đông và vũ khí tốt hơn.
Một trong những thời điểm nguy hiểm nhất xảy ra tại vùng Chí Linh. Quân Minh tổ chức truy kích mạnh, khiến lực lượng Lam Sơn đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt. Trong tình thế đó, Lê Lợi cùng bộ chỉ huy phải tìm cách bảo toàn lực lượng.
Theo sử liệu, Lê Lai đã đề nghị đóng giả làm Lê Lợi, mặc áo bào và sử dụng một lực lượng nhỏ để thu hút quân Minh. Mục đích là khiến quân Minh tin rằng người chỉ huy nghĩa quân đang ở đó, từ đó tạo điều kiện cho Lê Lợi cùng lực lượng chủ lực rút lui.
Kế hoạch thành công một phần. Quân Minh tập trung truy đuổi lực lượng do Lê Lai chỉ huy. Lê Lai bị bắt và hy sinh. Lê Lợi cùng lực lượng chủ lực nhờ vậy có thêm thời gian để rút lui và bảo toàn cuộc khởi nghĩa.
Sau này, Lê Lợi rất ghi nhớ sự hy sinh của Lê Lai. Trong lịch sử nhà Lê, Lê Lai được xem là một trong những người có công lớn đối với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Câu chuyện về Lê Lai thường được nhắc đến cùng câu nói dân gian “Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi”, gắn với tục lệ tưởng niệm Lê Lai trước ngày giỗ Lê Lợi. Tuy nhiên, chi tiết về tục lệ này thuộc về truyền thống dân gian và không nên xem tất cả như một sự kiện được chứng minh trực tiếp bằng tư liệu đương thời.
Sự hy sinh của Lê Lai đã trở thành biểu tượng cho tinh thần đặt sự nghiệp chung lên trên lợi ích cá nhân. Nếu không bảo toàn được lực lượng lãnh đạo, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn có thể đã gặp nguy cơ rất lớn.
