Lê Lai: Tấm gương cứu chúa trung liệt nhất sử Việt

Trong những năm đầu gian khổ của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, khi lực lượng nghĩa quân còn mỏng yếu, Lê Lợi và các tướng sĩ thường bị quân Minh vây hãm gắt gao. Năm 1418, tại vùng núi Chí Linh, quân Minh bao vây chặt chẽ, tình thế của Lê Lợi vô cùng hiểm nghèo. Trước tình cảnh "ngàn cân treo sợi tóc", tướng Lê Lai đã đưa ra một quyết định dũng cảm hiếm có: ông đề nghị được mặc áo bào của Lê Lợi, giả làm chủ tướng để đánh lạc hướng quân địch.

Lê Lai cưỡi voi, dẫn một toán quân xông thẳng vào vòng vây giặc, tự xưng là "Chúa Lam Sơn". Quân Minh tưởng đó là Lê Lợi thực nên dồn toàn bộ lực lượng bắt giữ và hành quyết ông. Nhờ sự hy sinh cao cả đó, Lê Lợi và các tướng lĩnh còn lại đã bí mật rút lui an toàn, bảo toàn được lực lượng để tiếp tục cuộc kháng chiến 10 năm sau đó đi đến thắng lợi cuối cùng. Cảm động trước tấm lòng trung nghĩa, sau khi lên ngôi, Lê Lợi đã phong ông làm công thần hạng nhất và dặn con cháu sau này phải cúng giỗ Lê Lai trước một ngày khi cúng giỗ mình (tục lệ "21 Lê Lai, 22 Lê Lợi").