Lê Lợi, gươm thần Thuận Thiên và khát vọng hòa bình

Đầu thế kỷ 15, nước ta rơi vào ách đô hộ tàn bạo của giặc Minh. Không cam chịu cảnh nước mất nhà tan, hào trưởng Lê Lợi đã phất cờ khởi nghĩa tại vùng núi rừng Lam Sơn (Thanh Hóa). Tương truyền, để giúp giang sơn, Long Quân (vua thủy tề) đã quyết định cho nghĩa quân mượn thanh gươm báu.

Điều đặc biệt là gươm thần không xuất hiện nguyên vẹn cùng lúc. Lưỡi gươm được một người đánh cá tên Lê Thận – bạn của Lê Lợi – kéo lên từ dưới nước. Khi đó, thanh sắt sáng rực lên với hai chữ "Thuận Thiên" (thuận theo ý trời). Vài ngày sau, chính Lê Lợi lại nhặt được một cái chuôi gươm nạm ngọc phát sáng trên ngọn cây đa trong rừng. Khi đem lưỡi gươm ghép vào chuôi thì vừa vặn như in. Sự tích lưỡi gươm dưới nước, chuôi gươm trên rừng tụ họp lại mang ý nghĩa: sức mạnh của nghĩa quân Lam Sơn là sự đoàn kết, đồng lòng của toàn dân từ miền ngược đến miền xuôi, và cuộc khởi nghĩa của họ là hợp với lòng dân, thuận theo ý trời.

Từ khi có gươm báu, nhuệ khí của nghĩa quân ngày càng tăng cao. Dưới sự lãnh đạo tài tình của Lê Lợi và quân sư Nguyễn Trãi, trải qua 10 năm "nếm mật nằm gai", nghĩa quân Lam Sơn cuối cùng đã quét sạch quân Minh ra khỏi bờ cõi. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, lập ra nhà Hậu Lê, mở ra một thời kỳ thái bình thịnh trị cho đất nước.

Một năm sau ngày đại thắng, nhà vua ngự thuyền rồng dạo chơi trên hồ Tả Vọng ở kinh thành Thăng Long. Bỗng nhiên, một con Rùa Vàng khổng lồ nổi lên mặt nước, cất tiếng nói: "Xin bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quân". Vua Lê Lợi hiểu ý, liền rút gươm ra khỏi vỏ. Rùa Vàng há miệng ngậm lấy thanh gươm rồi từ từ lặn xuống đáy nước. Từ đó, hồ Tả Vọng được đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm (hay Hồ Gươm).

Câu chuyện trả gươm không chỉ giải thích tên gọi của một danh thắng, mà còn gửi gắm thông điệp vĩ đại của dân tộc Việt Nam: Khi có giặc ngoại xâm thì sẵn sàng cầm vũ khí đứng lên chiến đấu, nhưng khi đất nước đã hòa bình, chúng ta luôn khát khao cất bỏ gươm đao để xây dựng quê hương.