Lê Lợi người anh hùng dân
Lê Lợi (1385-1433), lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm lược. Ông sinh ngày 10/9/1385 ( Tức ngày 6 tháng 8 năm Ất Sửu) tại Lam Sơn, huyện Lương Giang, phủ Thanh Hoá, nay là huyện Thọ Xuân -Tỉnh Thanh Hoá. Năm 1407 giặc Minh xâm chiếm nước ta. Chúng dùng thủ đoạn mua chuộc, mời Lê Lợi ra làm quan nhưng Ông kiên quyết từ chối. Với lòng căm thù giặc sâu sắc, Lê Lợi đứng lên tập hợp lực lượng, thu nạp người tài. Tháng giêng năm 1416, Lê Lợi cùng 18 hào kiệt tổ chức hội thề ở Lũng Nhai ( Thanh Hoá). Đầu năm 1418, Lê Lợi tự xưng là Bình Định Vương, truyền hịch kêu gọi nhân dân đứng lên đánh giặc cứu nước. Trong những ngày đầu khởi nghĩa, nghĩa quân gặp nhiều khó khăn. Nhờ có sự dũng cảm của Lê Lai và các chiến sĩ cảm tử, sự mưu lược như thần của Nguyễn Trãi, tinh thần quả cảm của Nguyễn Chích…Nghĩa quân đã từng bước củng cố lực lượng ,giải phóng vùng đất từ Thanh Hoá đến Nghệ An-Tân Bình -Thuận hoá ( giai đoạn 1424-1426.). Tiến quân ra Bắc giải phóng Đông Quan ( Hà Nội ) với khí thế của trận Tốt Động- Chúc Động, Chi Lăng- Xương Giang : “ Đánh một trận, sạch không kình ngạc Đánh hai trận, tan tác chim muông Cơn gió to trút sạch lá khô Tổ kiến hổng sụt toang đê vỡ ”. (Trích Bình Ngô Đại Cáo- Nguyễn Trãi.) Đầu năm 1428, quân Minh rút hết về nước, đất nước hoàn toàn giải phóng. Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, thành lập nhà Lê, đặt niên hiệu Thuận Thiên, khôi phục quốc hiệu Đại Việt, đóng đô ở Thăng Long. Ông cho tổ chức lại việc học tập, lập trường Quốc Tử Giám, mở khoa thi tuyển chọn nhân tài, thực hiện chủ trương khi có chiến tranh mọi người đều ra trận đánh giặc, hoà bình trở về quê cày ruộng làm ăn… Lê Lợi không chỉ giỏi về quân sự, chính trị, ngoại giao, giáo dục đào tạo mà còn có tài v
Ngày xưa, vào thời Việt Nam bị lệ thuộc Trung Hoa dưới thời nhà Minh, có một người làng Lam Sơn, tỉnh Thanh Hoá, tên là Lê Lợi. Ông là một thổ hào trên đất Mường, gia đình giàu có, ruộng vườn cò bay thẳng cánh. Lê Lợi khi lớn lên, gặp lúc nước nhà đang bị Tàu đô hộ, nên đã nuôi chí lớn khôi phục giang sơn Việt Nam.
Quân nhà Minh nghe tiếng bậc hào kiệt, muốn dụ Lê Lợi ra làm quan, Lê Lợi nói: “Đại trượng phu phải giúp nước lúc gặp nạn, lập nên công lớn, để tiếng thơm muôn đời, chứ sao lại bo bo chịu làm đày tớ cho người ngoài ư?”.
Trong cuộc kháng chiến chống Tàu, có một lần Lê Lợi thua trận ở Côi Huyện, binh sĩ tan rã, một mình ông tìm đường trốn. Giặc Tàu đuổi theo. Lê Lợi cùng đường, phải nhảy xuống ruộng. May thay, gặp một ông lão đang cấy mạ, Lê Lợi bèn cởi quân phục dấu xuống bùn, giả vờ cầm mạ, cấy mạ như một nông dân.
Chốc lát sau, giặc Tàu kéo đến tìm. Thấy có 2 người làm ruộng, bèn hỏi thăm: Có thấy ai chạy qua đây không?. Ông lão chỉ tay về phiá trước mặt, nói: “Lão vừa thấy có một vị tướng chay về phía kia kìa!”. Quân giặc tưởng thật, kéo cả đi mất. Lê Lợi thoát hiểm.
Một lần khác, nghĩa quân Lê Lợi lại bị quân giặc Tàu đuổi gấp. Ông phải núp mình ở cánh đồng giáp Mường. Giặc xua chó săn tìm kiếm, bao vây chỗ bụi cây nơi Lê Lợi nấp. Bị quân giặc cầm giáo đâm vào trúng đùi, ông phải lấy áo lau sạch vết máu. Ngay lúc đó, bỗng có con cáo nhảy ra, khiến đàn chó sồng sộc đuổi theo. Nhờ đó, mà Lê Lợi thoát hiểm trong đường tơ kẻ tóc. Cánh đồng mà Lê Lợi nấp, dân chúng gọi tên là Cánh Đồng Chó, ngày nay nằm ở tả ngạn sông Chu, gần Bái Thượng, Bắc Việt.
Một lần khác, Lê Lợi và nghĩa quân Việt Nam bị giặc Tàu bao vây ở núi Chí Linh. Lê Lai liều mình khoác áo ngự bào giả làm Lê Lợi, cưỡi ngựa ra trận để cho quân giặc tưởng đấy là Bình Định Vương Lê Lợi, xúm lại đánh bắt. Nhờ vậy, Lê Lợi lại một phen nữa thoát hiểm.
Lê Lợi và nghĩa quân Việt Nam gian khổ kháng chiến suốt 10 năm trời. Lúc đầu gian nan, sau có nhiều người tài giúp đỡ, như Nguyễn Trãi. Dân chúng khắp nơi đã dốc lòng hưởng ứng, nên dần dà chiếm lại được nước Việt, đánh đuổi giặc Tầu ra khỏi bờ cõi. Sau đó, Lê Lợi lên ngôi, tức vua Lê Thái Tổ. Ông đặt tên nước là Đại Việt, lúc bấy giờ là vào thế kỷ 15.
