Lê Lợi – Người dựng cờ Lam Sơn, mở nền độc lập

Lê Lợi (1385 – 1433) sinh tại Lam Sơn, Thanh Hóa, trong một gia đình nhiều đời làm quân trưởng. Năm ông 21 tuổi, nhà Minh mang 80 vạn quân sang xâm lược Đại Việt; cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại khiến đất nước rơi vào ách đô hộ tàn bạo. Trước cảnh giang sơn bị giày xéo, Lê Lợi đã nung nấu quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược. Đầu năm 1416, tại vùng núi rừng Lam Sơn, ông cùng 18 người bạn đồng tâm cứu nước đã làm lễ thề Lũng Nhai, chính thức đặt nền móng ghi dấu vào lịch sử về cuộc khởi nghĩa giải phóng dân tộc. 

Tin Lê Lợi dựng cờ nghĩa bay xa, thu hút đông đảo anh hùng hào kiệt từ khắp bốn phương kéo về tụ nghĩa như Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Chích, Lê Lai... Đầu năm 1418, Lê Lợi xưng là Bình Định Vương, truyền hịch kêu gọi nhân dân đứng lên cứu nước. Là linh hồn và lãnh tụ tối cao của cuộc khởi nghĩa, ông đã xây dựng một đường lối chiến tranh giải phóng dân tộc dựa hẳn vào sức mạnh toàn dân. Từ căn cứ địa núi rừng ban đầu, phong trào Lam Sơn nhanh chóng phát triển thành cuộc chiến tranh giải phóng trên quy mô toàn quốc. 

Là nhà chiến lược kiệt xuất, Lê Lợi đã vận dụng thành công nghệ thuật quân sự "vây thành diệt viện" kết hợp với chủ trương "mưu phạt tâm công" của Nguyễn Trãi. Theo ông, thay vì tốn sức đánh các thành kiên cố, quân ta nên tập trung lực lượng tiêu diệt viện binh giặc; khi viện binh bị phá thì quân trong thành tự khắc phải hàng. Tư tưởng quân sự tài tình này đã dẫn đến thắng lợi rực rỡ trong cuộc vây hãm Đông Quan và trận quyết chiến chiến lược Chi Lăng - Xương Giang cuối năm 1427, đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Minh. 

Sau khi đuổi hết giặc ngoại xâm, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế năm 1428, lấy miếu hiệu là Lê Thái Tổ và sáng lập ra vương triều Lê (nhà Lê sơ). Trong 5 năm trị vì trên cương vị hoàng đế cho đến khi qua đời năm 1433, Lê Thái Tổ đã dốc sức khôi phục và phát triển đất nước: củng cố bộ máy chính quyền, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, mở các khoa thi chọn nhân tài và chú trọng phát triển văn hóa, giáo dục. Bên cạnh đó, ông cũng khéo léo thiết lập quan hệ ngoại giao hòa hiếu với nhà Minh, đồng thời kiên quyết dẹp yên các lực lượng cát cứ nội địa để giữ vững sự thống nhất toàn vẹn lãnh thổ. 

Dù thời gian làm vua ngắn ngủi và không tránh khỏi một vài hạn chế, công lao sáng lập và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng của Lê Lợi – Vua Lê Thái Tổ vẫn là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Cùng với chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938, thắng lợi của Lê Lợi đã kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh, mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam, được khắc họa đậm nét trong bộ quốc sử Đại Việt sử ký toàn thư.