Lê Lợi — Từ thủ lĩnh Lam Sơn đến vị vua khai sáng triều Lê

Lê Lợi sinh ngày 10 tháng 9 năm 1385 tại Lam Sơn, Thanh Hóa.

Ông xuất thân từ một gia đình có thế lực tại địa phương và được sử liệu mô tả là người có uy tín trong vùng.

Tuổi trẻ của Lê Lợi diễn ra trong một thời kỳ đất nước đầy biến động.

Năm 1407, nhà Minh đánh bại nhà Hồ và đặt Đại Việt dưới sự cai trị của mình.

Chính quyền nhà Minh áp dụng nhiều chính sách nhằm kiểm soát và đồng hóa vùng đất bị chiếm.

Trong hoàn cảnh đó, Lê Lợi bắt đầu tập hợp lực lượng.

Đầu năm 1416, ông cùng một nhóm đồng chí tổ chức Hội thề Lũng Nhai, thể hiện quyết tâm chống quân Minh.

Đầu năm 1418, Lê Lợi chính thức dựng cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn, tự xưng Bình Định Vương.

Những năm đầu của cuộc khởi nghĩa cực kỳ gian khổ.

Quân Lam Sơn có lực lượng hạn chế, trong khi quân Minh có ưu thế về quân số và trang bị.

Nghĩa quân nhiều lần phải rút vào vùng núi để bảo toàn lực lượng.

Có thời điểm tình thế rất khó khăn.

Nhưng Lê Lợi không từ bỏ.

Ông từng bước xây dựng lực lượng và mở rộng địa bàn hoạt động.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp cuộc khởi nghĩa thay đổi là sự xuất hiện của những tướng lĩnh và trí thức có năng lực.

Nguyễn Trãi trở thành một trong những người tham gia hoạch định chiến lược và phụ trách công tác thư từ, ngoại giao.

Nguyễn Chích đề xuất kế hoạch tiến vào Nghệ An, mở rộng căn cứ và phát triển lực lượng.

Từ Thanh Hóa, nghĩa quân tiến vào Nghệ An rồi phát triển hoạt động ra phía Bắc.

Đến năm 1426, quân Lam Sơn đã chuyển từ thế phòng thủ sang thế tiến công trên quy mô lớn.

Cuối năm 1426, quân Lam Sơn tiến ra Bắc và bao vây thành Đông Quan.

Lê Lợi cùng Nguyễn Trãi chuyển đại bản doanh đến khu vực Bồ Đề để trực tiếp chỉ đạo chiến dịch.

Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa thực hiện chiến lược vận động quân Minh đầu hàng.

Đây là điểm đặc biệt trong cách Lê Lợi kết thúc chiến tranh.

Mục tiêu không phải tiêu diệt toàn bộ quân Minh bằng mọi giá.

Khi quân Minh bị cô lập và viện binh thất bại, nghĩa quân tạo điều kiện để đối phương rút về nước.

Cuối năm 1427, quân viện binh nhà Minh do Liễu Thăng chỉ huy tiến vào Đại Việt.

Tại Chi Lăng, nghĩa quân Lam Sơn tổ chức trận phục kích quan trọng.

Liễu Thăng tử trận.

Sau đó, quân Minh tiếp tục thất bại tại Xương Giang.

Quân Minh ở Đông Quan rơi vào tình thế không còn khả năng tiếp tục chiến tranh.

Ngày 10 tháng 12 năm 1427, Hội thề Đông Quan diễn ra giữa Lê Lợi và Vương Thông.

Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, hội thề đánh dấu việc kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn.

Quân Minh được rút về nước.

Đất nước giành lại nền độc lập.

Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi, lấy niên hiệu Thuận Thiên, mở đầu triều Lê sơ.

Nhưng công việc của ông không kết thúc khi chiến tranh chấm dứt.

Một quốc gia sau nhiều năm chiến tranh cần được tổ chức lại.

Lê Lợi tiến hành xây dựng bộ máy chính quyền, tổ chức quân đội, khôi phục sản xuất nông nghiệp và xây dựng hệ thống quản lý đất nước.

Ông cũng quan tâm đến việc tuyển chọn nhân tài và tổ chức khoa cử.

Lê Lợi mất năm 1433.

Ông chỉ trị vì trong một thời gian tương đối ngắn, nhưng đã đặt nền móng cho triều Lê sơ, một triều đại tồn tại lâu dài trong lịch sử Việt Nam.

Lịch sử cũng ghi nhận những hạn chế của ông. Đại Việt sử ký toàn thư có những lời phê phán về tính đa nghi và việc xử lý công thần.

Điều đó cho thấy nhân vật lịch sử không nên được kể theo kiểu hoàn toàn lý tưởng hóa.

Lê Lợi là một nhà lãnh đạo quân sự xuất sắc, có công lớn trong việc giành lại độc lập, nhưng ông cũng là một con người và một nhà cầm quyền với những quyết định có mặt tích cực lẫn hạn chế.

Giá trị lớn nhất trong sự nghiệp của ông vẫn là việc lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn kéo dài mười năm, kết thúc bằng việc đánh bại quân Minh và khôi phục nền độc lập của Đại Việt.