LÊ LỢI VÀ KHỞI NGHĨA LAM SƠN – 10 NĂM NẰM GAI NẾM MẬT ĐỔI LẤY THÁI BÌNH
Đầu thế kỷ XV, giặc Minh tràn sang xâm lược nước ta dưới danh nghĩa "phù Trần diệt Hồ" nhưng thực chất là thực hiện chính sách đồng hóa tàn bạo, vơ vét của cải và dìm nhân dân Đại Việt vào vũng máu lầm than. Lòng căm thù giặc sục sôi khắp cõi. Tại vùng đất Lam Sơn (Thanh Hóa), một người con trưởng hào trưởng có uy tín lớn là Lê Lợi đã âm thầm tập hợp hiền tài, dốc hết tài sản để nuôi dưỡng nghĩa quân. Năm 1418, ông chính thức phất cờ khởi nghĩa, tự xưng là Bình Định Vương, kêu gọi toàn dân đồng lòng đứng lên đánh đuổi quân Minh bạo ngược.
Những năm đầu của cuộc khởi nghĩa là một chuỗi ngày gian khổ tột cùng. Quân Minh huy động lực lượng áp đảo liên tục bao vây, càn quét hòng bóp chết nghĩa quân Lam Sơn từ trong trứng nước. Nhiều lần, Lê Lợi và các tướng sĩ phải rút lên núi Chí Linh lánh nạn trong tình trạng không còn một hạt gạo, phải ăn củ mài, rau rừng, mổ cả ngựa chiến để duy trì sự sống. Trong một trận bao vây ngặt nghèo, tướng Lê Lai đã dũng cảm cải trang làm Bình Định Vương, liều mình lao vào trận địa giặc để hy sinh thay cho chủ tướng, cứu nguy cho toàn bộ đầu não nghĩa quân. Sự hy sinh oanh liệt ấy đã trở thành biểu tượng cao đẹp của tình đồng chí, nghĩa quân thần cứu quốc.
Không nản lòng trước nghịch cảnh, Lê Lợi cùng quân sư Nguyễn Trãi đã thay đổi chiến thuật. Nghe theo lời khuyên của tướng Nguyễn Chích, nghĩa quân quyết định chuyển hướng chiến lược, đánh chiếm Nghệ An làm đất đứng chân, từ đó mở rộng bờ cõi ra miền Nam rồi tiến thẳng ra Bắc vây hãm Thăng Long. Với phương châm chiến tranh nhân dân, "lấy đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo", nghĩa quân đi đến đâu cũng được nhân dân hết lòng ủng hộ, che chở. Đỉnh cao là trận Chi Lăng - Xương Giang (1427), quân Lam Sơn chặt đầu liễu thăng, đập tan 15 vạn viện binh nhà Minh, buộc vương triều phương Bắc phải thề hàng tại Đông Quan và rút toàn bộ quân về nước. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ròng rã 10 năm kết thúc thắng lợi, khôi phục nền độc lập tự chủ cho đất nước và khai sinh ra vương triều Hậu Lê – vương triều phát triển rực rỡ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
