LÊ MÃ LƯƠNG - Người chiến sĩ giữ ký ức chiến trường bằng hành động và tư liệu

Chiến trường Trị Thiên và Quảng Đà là những địa bàn ác liệt, nơi bộ đội phải chiến đấu trong điều kiện hỏa lực mạnh, địa hình phức tạp và tiếp tế khó khăn. Nhiều chiến sĩ vừa chiến đấu, vừa ghi chép để lưu lại diễn biến, suy nghĩ và đời sống của đơn vị. Những tư liệu cá nhân ấy về sau trở thành nguồn bổ sung cho lịch sử chiến tranh.

Lê Mã Lương nhập ngũ khi còn trẻ và trực tiếp tham gia nhiều trận chiến đấu. Ông ba lần bị thương và mất một mắt tại chiến trường. Tên tuổi ông gắn với một thế hệ thanh niên lên đường trong kháng chiến chống Mỹ. Sau chiến tranh, ông tiếp tục học tập, công tác và đảm nhiệm chức vụ Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, góp phần sưu tầm, bảo quản và giới thiệu những hiện vật của quân đội.

Một phần đặc biệt trong di sản cá nhân của Lê Mã Lương là cuốn nhật ký viết từ ngày 6/9/1974 đến 6/8/1975, ghi lại giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến và những ngày đơn vị hoạt động tại mặt trận Quảng Đà. Nhật ký không chỉ có thông tin về chiến đấu mà còn phản ánh tình cảm với gia đình, quê hương và đồng đội. Sau chiến tranh, ông chuyển trải nghiệm từ chiến trường thành trách nhiệm gìn giữ lịch sử trong bảo tàng. Câu chuyện cho thấy một người lính có thể tiếp tục cống hiến bằng cách bảo tồn chứng tích, giải thích lịch sử và giúp công chúng tiếp cận quá khứ một cách có căn cứ.