Lê Mã Lương - người lính trở về từ Thành cổ Quảng Trị

Mùa hè năm 1972, Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Từ 28/6 đến 16/9/1972, quân và dân ta chiến đấu suốt 81 ngày đêm để bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Đó không chỉ là cuộc chiến giành giữ một tòa thành, mà còn là cuộc chiến của những con người trẻ tuổi đứng giữa một vùng đất bị bom đạn cày xới từng ngày.

Trong những người từng đi qua mùa hè ấy có Lê Mã Lương, người sau này được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng nếu chỉ kể Lê Mã Lương như một người anh hùng thì câu chuyện sẽ chưa đủ.

Điều đáng kể hơn là ông đã trở về.

Bởi trong một cuộc chiến mà rất nhiều người ra đi ở tuổi đôi mươi và không bao giờ trở lại, “trở về” đôi khi cũng có nghĩa là mang theo ký ức của những người đã nằm lại.

81 ngày đêm – và những người không còn trở về

Thành cổ Quảng Trị khi ấy chỉ là một khu vực rất nhỏ, nhưng trở thành điểm chiến đấu đặc biệt ác liệt. Những người lính phải bám trụ trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Đến ngày 16/9/1972, lực lượng bảo vệ Thành cổ và thị xã chịu thương vong rất lớn; một số đơn vị khi rút khỏi Thành chỉ còn lại rất ít người.

Những con người bước vào Thành cổ cùng nhau có thể là những người bạn, người đồng đội vừa quen nhau trên đường hành quân. Họ chia nhau từng khoảng đất trú, cùng chờ đợi, cùng hy vọng ngày mai sẽ còn gặp lại.

Nhưng trong chiến tranh, “ngày mai” không phải lúc nào cũng đến với tất cả mọi người.

Có người trở về.

Có người ở lại mãi với Thành cổ.

Và có những người trở về nhưng cả đời không thể quên những người đã không trở về cùng mình.

Đó chính là chiều sâu có thể khai thác ở câu chuyện của Lê Mã Lương.

Người sống sót cũng mang theo một phần của chiến trường

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, Thành cổ Quảng Trị không còn là một trận địa.

Cỏ đã mọc trên những khoảng đất từng bị bom đạn phủ kín. Những bức tường, nền móng và dòng sông Thạch Hãn trở thành những chứng nhân lặng lẽ.

Nhưng với những người từng chiến đấu ở đó, ký ức không biến mất cùng tiếng súng.

Báo Quân đội nhân dân khi viết về ký ức Thành cổ đã ghi lại hình ảnh những cựu chiến binh trở về nơi chiến trường xưa: họ bước rất nhẹ trên Thành cổ, bởi nơi ấy từng thấm máu và xương của đồng đội.

Có lẽ đó chính là hình ảnh đẹp nhất để kết nối với Lê Mã Lương:

Người lính có thể rời khỏi chiến trường, nhưng chiến trường không dễ dàng rời khỏi ký ức của người lính.