Lê Quảng Ba

Thiếu tướng Lê Quảng Ba (1915–1988), tên thật Đàm Văn Mông, là vị tướng người dân tộc Tày đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông được biết đến là người dẫn đường đón Hồ Chí Minh về Pác Bó năm 1941 và là một trong những chỉ huy chủ chốt của nhiều chiến dịch lớn trong kháng chiến chống Pháp.

Từ năm 1932, khi mới 17 tuổi, Lê Quảng Ba đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và hoạt động tại Cao Bằng. Ông từng tham gia trấn áp thổ phỉ ở vùng Lục Khu và thiết lập cơ sở cách mạng ở biên giới Việt–Trung. Năm 1940, tại Tĩnh Tây (Trung Quốc), ông gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và được giao nhiệm vụ đón Người về nước. Ngày 28 tháng 1 năm 1941, ông trực tiếp dẫn đoàn vượt mốc 108 biên giới về hang Pác Bó, mở đầu giai đoạn mới của cách mạng Việt Nam.

Tháng 11 năm 1941, ông làm Đội trưởng Đội du kích Pác Bó – tiền thân của lực lượng vũ trang cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông được giao nhiều nhiệm vụ chỉ huy tại các chiến khu trọng yếu. Năm 1949, ông làm Tư lệnh Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn, phối hợp cùng quân Giải phóng Trung Quốc tiêu diệt quân Quốc dân Đảng dọc biên giới, góp phần củng cố liên minh Việt–Trung.

Với cương vị Đại đoàn trưởng Đại đoàn 316, ông chỉ huy đơn vị chủ công đánh chiếm các cứ điểm A1, C1, C2. Chính Lê Quảng Ba đã đề xuất phương án đào hầm đặt bộc phá dưới đồi A1 – giải pháp chiến thuật mang tính quyết định giúp ta toàn thắng ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Sau hòa bình, ông được phong Thiếu tướng năm 1958, làm Tư lệnh Quân khu Việt Bắc và sau đó là Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Chính phủ. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa III, đại biểu Quốc hội các khóa III–V. Tên ông được đặt cho trường học ở quê hương Sóc Hà và đường phố tại Vĩnh Yên. Cuộc đời ông được ghi nhận là “liên tục chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc”.