Lê Quảng Ba - "Con hổ xứ Tày" giữa đại ngàn Cao Bằng

Nhắc đến Cao Bằng – mảnh đất địa đầu Tổ quốc, người ta thường nhớ đến Pác Bó, suối Lê Nin, núi Các Mác hay người anh hùng thiếu niên Kim Đồng. Nhưng trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng ấy còn có một người con ưu tú đã âm thầm góp phần đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam. Ông là Lê Quảng Ba, người được đồng đội và nhân dân trìu mến gọi bằng cái tên đầy tự hào: “Con hổ xứ Tày”.

Lê Quảng Ba sinh năm 1914 trong một gia đình người Tày ở huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Từ nhỏ, ông đã chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp áp bức. Những cánh đồng màu mỡ, những bản làng yên bình luôn chìm trong tiếng roi vọt, tiếng khóc của người dân vì sưu cao, thuế nặng. Chính những hình ảnh ấy đã gieo vào lòng cậu bé người Tày ý chí phải đứng lên giành lại cuộc sống tự do cho quê hương.

Lớn lên, Lê Quảng Ba tham gia các hoạt động yêu nước và sớm được giác ngộ cách mạng. Ông hiểu rằng muốn cứu nước thì trước hết phải đoàn kết được nhân dân. Vì vậy, ông không ngại vượt núi, băng rừng đến từng bản làng xa xôi để tuyên truyền chủ trương của Việt Minh.

Những con đường rừng Cao Bằng ngày ấy vô cùng hiểm trở. Có khi ông phải đi bộ hàng chục kilômét qua những dãy núi đá tai mèo sắc nhọn, lội qua những con suối nước chảy xiết hay ngủ lại trong những căn nhà sàn đơn sơ của đồng bào. Dẫu cuộc sống gian khổ, ông vẫn luôn giữ nụ cười lạc quan và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.

Điều khiến nhân dân yêu quý Lê Quảng Ba không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là sự gần gũi. Đến mỗi bản làng, ông cùng bà con phát nương, trồng ngô, sửa lại mái nhà, trò chuyện bên bếp lửa và giải thích vì sao đất nước phải giành độc lập. Ông không nói những điều cao xa mà dùng chính cuộc sống hằng ngày để giúp đồng bào hiểu rằng chỉ khi nước nhà độc lập thì mọi người mới có cuộc sống ấm no.

Nhờ sự chân thành ấy, phong trào Việt Minh ở Cao Bằng ngày càng phát triển. Nhiều thanh niên hăng hái tham gia tự vệ cứu quốc, nhiều gia đình tình nguyện nuôi giấu cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng.

Đầu năm 1941, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Pác Bó sau hơn ba mươi năm hoạt động ở nước ngoài, Lê Quảng Ba là một trong những cán bộ địa phương trực tiếp tham gia bảo vệ và xây dựng căn cứ địa cách mạng. Ông cùng đồng đội tổ chức mạng lưới liên lạc, xây dựng lực lượng tự vệ và chuẩn bị điều kiện để mở rộng phong trào Việt Minh.

Những ngày ấy, quân Pháp liên tục mở các cuộc càn quét vào vùng biên giới. Chúng treo thưởng rất lớn cho ai phát hiện hoặc bắt được cán bộ cách mạng. Nhưng nhờ sự mưu trí của những người như Lê Quảng Ba cùng sự đùm bọc của nhân dân, căn cứ địa Cao Bằng vẫn được giữ vững.

Cuối năm 1944, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, Lê Quảng Ba được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong việc chuẩn bị lực lượng, bảo đảm hậu cần và phối hợp chỉ huy. Ông cùng đồng chí Võ Nguyên Giáp khảo sát địa hình, nắm tình hình địch và chuẩn bị cho hai trận đánh đầu tiên ở Phai Khắt và Nà Ngần.

Sau chiến thắng vang dội của hai trận đánh này, tên tuổi Lê Quảng Ba được nhiều người biết đến. Đồng đội nhận xét rằng ông gan dạ, quyết đoán nhưng luôn bình tĩnh trước mọi tình huống. Có lần, trong một trận phục kích, đơn vị rơi vào thế bất lợi. Thay vì rút lui trong hỗn loạn, ông bình tĩnh chỉ huy từng tổ chiến đấu, lợi dụng địa hình rừng núi để đưa toàn đơn vị thoát khỏi vòng vây của địch. Chính sự dũng cảm và tài chỉ huy ấy đã khiến đồng bào gọi ông là “Con hổ xứ Tày”.

Nhưng điều đáng quý hơn cả là sau mỗi chiến thắng, Lê Quảng Ba không bao giờ nhận công về mình. Ông luôn nói rằng thắng lợi là nhờ sức mạnh của nhân dân, của sự đoàn kết giữa quân với dân. Trong suy nghĩ của ông, cách mạng không thể thành công nếu thiếu sự chở che của đồng bào các dân tộc Cao Bằng.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Quảng Ba tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong quân đội. Dù ở đâu, ông cũng giữ lối sống giản dị, gần gũi với chiến sĩ. Ông luôn ăn sau bộ đội, ngủ cùng chiến sĩ và sẵn sàng chia sẻ từng bát cơm, từng tấm chăn với đồng đội. Vì thế, ông không chỉ là người chỉ huy mà còn là người anh cả được mọi người kính trọng.

Sau ngày đất nước hòa bình, Lê Quảng Ba tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cuộc đời ông gắn liền với những chặng đường gian khó của cách mạng Việt Nam, nhưng điều ông luôn tự hào nhất không phải là chức vụ hay thành tích, mà là đã góp một phần nhỏ bé vào sự nghiệp giành độc lập cho dân tộc.

Ngày nay, khi đến với Cao Bằng, nhiều người vẫn nhắc đến Lê Quảng Ba như một biểu tượng của lòng trung thành, trí tuệ và tinh thần dũng cảm của người chiến sĩ cách mạng. Câu chuyện về “Con hổ xứ Tày” không chỉ là câu chuyện của một cá nhân mà còn là câu chuyện về sức mạnh của nhân dân vùng Việt Bắc – những con người bình dị đã âm thầm làm nên lịch sử.

Ngọn lửa yêu nước mà Lê Quảng Ba cùng các thế hệ đi trước thắp lên vẫn đang được truyền lại cho lớp lớp thanh niên hôm nay. Đó là ngọn lửa của ý chí, của trách nhiệm và của lòng tự hào về quê hương Cao Bằng – nơi đã góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.