LÊ QUẢNG BA – NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG TRONG MÙA XUÂN PÁC BÓ

Tên thật của ông là Đàm Văn Mông, người Tày, sinh năm 1915 tại Cao Bằng.

Báo Quân đội nhân dân ghi nhận Lê Quảng Ba là người dân tộc Tày, sinh ở Hà Quảng, Cao Bằng, tham gia bảo vệ và dẫn đường cho Nguyễn Ái Quốc qua mốc biên giới về Pác Bó ngày 28 tháng 1 năm 1941; về sau ông giữ nhiều cương vị quân sự quan trọng, trong đó có Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 316.

“Dẫn đường” nghe như một nhiệm vụ nhỏ.

Nhưng trong hoạt động bí mật, người dẫn đường gánh một trách nhiệm cực lớn.

Đi sai có thể gặp đồn.

Gặp toán tuần tra.

Gặp người lạ.

Một dấu hiệu bất thường có thể làm lộ cả chuyến đi.

Lê Quảng Ba biết vùng biên.

Biết đường.

Biết cơ sở.

Quan trọng hơn, ông biết ai có thể tin.

Đó là loại tri thức không thể học trong sách.

Sau khi Nguyễn Ái Quốc về Pác Bó, lực lượng vũ trang địa phương được chú ý xây dựng.

Lê Quảng Ba được giao làm Đội trưởng Đội du kích Pác Bó; tư liệu quân đội cũng ghi rõ đội du kích này có nhiệm vụ bảo vệ cơ quan lãnh đạo, liên lạc, vũ trang tuyên truyền và huấn luyện lực lượng tự vệ.

Một người dẫn đường trở thành người tổ chức du kích.

Rồi một chỉ huy.

Quá trình ấy cho thấy cách con người trưởng thành trong công việc.

Không ai sinh ra đã là tướng.

Năng lực lớn được xây từ những nhiệm vụ nhỏ.

Nếu Lê Quảng Ba không làm tốt việc dẫn đường và bảo vệ, có lẽ ông khó được giao những nhiệm vụ sau.

Điều này rất gần với cuộc sống hôm nay.

Một cán bộ trẻ đôi khi muốn được giao việc lớn ngay.

Nhưng tổ chức thường nhìn cách người ấy làm những việc nhỏ.

Một báo cáo.

Một buổi tuyên truyền.

Một nhiệm vụ xuống thôn.

Một danh sách.

Nếu làm cẩn thận, người khác mới tin để giao việc lớn hơn.

Lê Quảng Ba đi từ những việc cụ thể như thế.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông tiếp tục giữ nhiều vị trí chỉ huy.

Kinh nghiệm vùng cao, tổ chức lực lượng và làm việc với đồng bào các dân tộc giúp ông có vai trò đáng kể trong quân đội.

Nhưng trong rất nhiều dấu mốc, hình ảnh người dẫn đường năm 1941 vẫn đặc biệt.

Bởi lịch sử đôi khi đi qua những con đường rất nhỏ.

Không phải đại lộ.

Không phải quảng trường.

Chỉ là một lối mòn biên giới.

Một vài người bước trong im lặng.

Không ai chụp ảnh trực tiếp khoảnh khắc ấy.

Không có đoàn người đón.

Nhưng sau này, khi nhìn lại, người ta biết đó là một chuyến đi quan trọng.

Câu chuyện Lê Quảng Ba nhắc rằng:

Có những người không đứng ở trung tâm bức ảnh nhưng lại là người giúp cả đoàn tìm được đường.

Trong cộng đồng cũng vậy.

Không phải ai cũng phải là người phát biểu chính.

Có những người am hiểu địa bàn.

Có người biết kết nối.

Có người đưa người khác tới đúng nơi.

Vai trò ấy rất thầm lặng.

Nhưng đôi khi quyết định cả hành trình.