Lê Quảng Ba: Tướng lĩnh người Tày xuất sắc và Tư lệnh đầu tiên của Quân khu 1

Lê Quảng Ba (1914 – 1988), tên thật là Ma Bình Giang, quê tại xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, là một tướng lĩnh xuất sắc người dân tộc Tày, nhà hoạt động cách mạng lão thành và là Tư lệnh đầu tiên của Quân khu 1 (Quân khu Việt Bắc).

Là một trong những cán bộ tiền khởi nghĩa nòng cốt tại căn cứ địa Cao Bằng, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương từ thập niên 1930. Năm 1941, ông trực tiếp tham gia đoàn công tác bảo vệ Lãnh tụ Nguyễn Ai Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh) từ Trung Quốc trở về Pắc Bó, Cao Bằng để lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước. Đến cuối năm 1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại rừng Trần Hưng Đạo, ông được bổ nhiệm làm Đội trưởng — người chỉ huy quân sự trực tiếp đầu tiên của lực lượng tiền thân Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Quảng Ba đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy quan trọng. Ông là Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 316 — một trong những đại đoàn chủ lực cơ động đầu tiên của quân đội, trực tiếp tham gia chỉ đạo và chỉ huy các đơn vị chiến đấu trong nhiều chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 tại phân khu phía Đông và đồi C1.

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc (1954), ông được phong hàm Thiếu tướng (1959) và giữ các chức vụ cấp cao của Đảng, Nhà nước và Quân đội: Tư lệnh Quân khu Việt Bắc, Trưởng Ban Dân tộc Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng các khóa III, IV.

Thiếu tướng Lê Quảng Ba qua đời năm 1988 tại Hà Nội, hưởng thọ 74 tuổi. Cuộc đời ông được ghi nhận là hình mẫu tiêu biểu của người con ưu tú vùng đại ngàn Việt Bắc, người chỉ huy quân sự mưu trí, kiên cường, trọn đời cống hiến cho sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc và giải phóng đất nước.