LÊ QUANG ĐẠO – NGƯỜI CHÍNH ỦY ĐI QUA NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG KHỐC LIỆT NHẤT

1. Một người cán bộ làm công tác tư tưởng

Lê Quang Đạo, tên khai sinh Nguyễn Đức Nguyện, sinh ngày 8/8/1921 tại Bắc Ninh. Trước khi trở thành một vị tướng, ông là một cán bộ hoạt động trong lĩnh vực tuyên truyền, tư tưởng của Đảng.

Năm 1950, Trung ương điều động một số cán bộ chủ chốt vào quân đội. Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh giao Lê Quang Đạo làm Cục trưởng đầu tiên của Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị. Năm 1955, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Nhưng Lê Quang Đạo không chỉ làm công tác trong cơ quan. Trong những thời điểm quyết định, ông trực tiếp ra chiến trường và đảm nhiệm cương vị chính ủy tại những nơi khốc liệt nhất.

2. Bài học đầu tiên từ Chiến dịch Biên giới

Ngay năm đầu tiên vào quân đội, Lê Quang Đạo tham gia Chiến dịch Biên giới năm 1950 với nhiệm vụ Phó Chủ nhiệm Chính trị mặt trận.

Đây là chiến dịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong kháng chiến chống Pháp. Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận chỉ đạo chiến dịch.

Trong những ngày ấy, Lê Quang Đạo có điều kiện làm việc và đi cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo hồi ức của gia đình, ông từng nói rằng chính những lời chỉ bảo trực tiếp của Bác Hồ cùng thực tiễn chiến dịch đã cho ông bài học đầu tiên về công tác chính trị trong quân đội.

3. Công tác chính trị không chỉ là những bài diễn văn

Một trong những điều Lê Quang Đạo nhận thức sâu sắc là công tác chính trị phải gắn với đời sống thực tế của người lính.

Người cán bộ chính trị không thể chỉ nói về lý tưởng mà phải biết chiến sĩ đang ăn gì, mặc gì, ngủ ở đâu, gặp khó khăn gì và vì sao họ có thể nảy sinh tâm tư.

Đó là lý do ông đặc biệt chú trọng việc đi xuống đơn vị, tiếp xúc với bộ đội và tìm hiểu tình hình thực tế. Quan điểm ấy sau này được thể hiện trong cách ông làm chính ủy ở nhiều chiến trường.

4. Đến Điện Biên Phủ

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Lê Quang Đạo giữ nhiệm vụ Phó Chủ nhiệm Chính trị Mặt trận và trực tiếp làm Chính ủy Đại đoàn 308.

Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng của chiến dịch. Với vai trò chính ủy, Lê Quang Đạo cùng Bộ chỉ huy đơn vị phải bảo đảm công tác tư tưởng, tổ chức và động viên bộ đội trong suốt chiến dịch.

Điện Biên Phủ là cuộc chiến đấu kéo dài 56 ngày đêm. Bộ đội phải đối mặt với pháo binh, máy bay và hệ thống cứ điểm kiên cố của quân Pháp. Trong hoàn cảnh ấy, việc giữ vững tinh thần chiến đấu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

5. Người chính ủy giữa chiến hào

Lê Quang Đạo không phải một chính ủy chỉ đứng trong sở chỉ huy.

Ông trực tiếp có mặt ở chiến trường, cùng cán bộ và chiến sĩ trải qua những ngày chiến đấu ác liệt. Công việc của ông là nắm tình hình tư tưởng, động viên bộ đội, giải quyết những vấn đề trong đơn vị và cùng người chỉ huy quân sự xây dựng quyết tâm chiến đấu.

Đại đoàn 308 sau đó tiếp tục hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng trong chiến dịch. Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt, cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn kết thúc.

6. Từ Điện Biên Phủ đến những chiến trường mới

Sau năm 1954, Lê Quang Đạo tiếp tục giữ những vị trí quan trọng trong công tác chính trị của quân đội.

Nhưng cuộc kháng chiến chưa kết thúc. Khi chiến tranh bước sang giai đoạn mới, ông lại được giao những nhiệm vụ trực tiếp ở các chiến trường.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông là chính ủy của nhiều chiến dịch lớn: Đường 9 – Khe Sanh năm 1968, Đường 9 – Nam Lào năm 1971 và Chiến dịch Quảng Trị năm 1972.

Đây đều là những chiến trường có mức độ ác liệt rất cao.

7. Khe Sanh – nơi thử thách bản lĩnh

Năm 1968, Lê Quang Đạo được giao làm chính ủy trong Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh.

Khe Sanh là một chiến trường đặc biệt quan trọng. Quân Mỹ tập trung lực lượng lớn, sử dụng pháo binh và không quân với cường độ cao.

Trong điều kiện ấy, công tác tư tưởng phải giúp bộ đội hiểu rõ nhiệm vụ, giữ vững quyết tâm và không dao động trước sức mạnh hỏa lực của đối phương.

Lê Quang Đạo cùng đội ngũ cán bộ chính trị đã bám sát đơn vị trong suốt quá trình chiến đấu.

8. Đường 9 – Nam Lào

Năm 1971, Lê Quang Đạo tiếp tục giữ vai trò chính ủy trong Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào.

Đây là một chiến dịch lớn, diễn ra trên địa bàn phức tạp và có sự tham gia của nhiều lực lượng. Đối phương sử dụng lực lượng cơ giới, pháo binh và không quân với quy mô lớn.

Trong chiến dịch, công tác chính trị phải phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ chiến đấu: động viên bộ đội, củng cố quyết tâm, xây dựng đoàn kết và bảo đảm sự thống nhất trong chỉ huy.

9. Quảng Trị năm 1972

Năm 1972, Lê Quang Đạo được giao làm Chính ủy Chiến dịch Quảng Trị.

Đây là một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Cuộc chiến tại Quảng Trị diễn ra trong thời gian dài, với những trận đánh ác liệt ở Thành cổ và các khu vực xung quanh.

Từ chiến trường, Lê Quang Đạo thường xuyên viết thư và nhật ký gửi về gia đình. Những trang viết ấy sau này trở thành những tư liệu có giá trị, giúp hình dung phần nào cuộc sống và tâm trạng của một người chỉ huy giữa chiến trường.

10. Một người làm công tác chính trị bằng sự nhân hậu

Điều làm Lê Quang Đạo được nhiều đồng chí, đồng đội nhớ đến không chỉ là năng lực mà còn là cách ông đối xử với con người.

Các tư liệu về ông nhấn mạnh rằng ông có tính nguyên tắc cao nhưng đồng thời nhân hậu, gần gũi, không áp đặt mà thuyết phục bằng lý lẽ và tình cảm. Ông đặc biệt coi trọng việc xây dựng con người trong quân đội và phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Đó là một cách làm công tác chính trị rất đặc biệt: không chỉ yêu cầu người lính phải hoàn thành nhiệm vụ mà còn phải hiểu, tin và chăm lo cho họ.

11. Từ người chính ủy đến người đứng đầu Quốc hội

Sau chiến tranh, Lê Quang Đạo tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Đảng và Nhà nước. Ông được phong quân hàm Trung tướng, giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, sau đó trở thành Chủ tịch Quốc hội và Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Từ một cán bộ tuyên huấn đến người chính ủy ở những chiến trường khốc liệt, rồi trở thành một nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, cuộc đời ông là một hành trình dài gắn với nhiều giai đoạn của cách mạng Việt Nam.

12. Người chính ủy của những chiến trường quyết định

Lê Quang Đạo qua đời ngày 24/7/1999.

Nhìn lại cuộc đời ông, có thể thấy một điểm xuyên suốt: ở bất cứ cương vị nào, ông cũng coi con người là yếu tố trung tâm của công việc.

Từ Chiến dịch Biên giới đến Điện Biên Phủ, từ Khe Sanh đến Đường 9 – Nam Lào và Quảng Trị, ông luôn gắn công tác chính trị với thực tiễn chiến đấu. Không phải ngẫu nhiên ông được tin tưởng giao nhiệm vụ chính ủy tại nhiều chiến trường quan trọng nhất.

Câu chuyện về Lê Quang Đạo vì thế không chỉ là câu chuyện của một vị tướng. Đó còn là câu chuyện về một người làm công tác chính trị bằng niềm tin vào con người, bằng sự sâu sát và bằng khả năng biến những điều tưởng như vô hình – niềm tin, ý chí, tinh thần đoàn kết – thành sức mạnh thực tế trên chiến trường.