LÊ QUANG ĐẠO – NGƯỜI GIỮ NGỌN LỬA TRONG LÒNG NGƯỜI LÍNH

Có những người chỉ huy bằng mệnh lệnh.

Có những người dẫn dắt bằng uy quyền.

Nhưng cũng có những người chỉ huy bằng một thứ khó nhìn thấy hơn:

niềm tin.

Trong chiến tranh, một người lính có thể chiến đấu khi còn sức.

Nhưng để chiến đấu tiếp khi đã mệt mỏi, khi đồng đội hy sinh, khi trận đánh kéo dài và cái chết ở ngay trước mắt, người lính cần một thứ khác:

niềm tin rằng mình phải tiếp tục.

Lê Quang Đạo dành phần lớn sự nghiệp quân sự của mình cho công việc ấy.

Ông làm công tác chính trị.

Ông nói chuyện với bộ đội.

Ông theo dõi tư tưởng của chiến sĩ.

Ông đến những nơi khó khăn.

Và ông hiểu rằng:

Muốn xây dựng một đội quân mạnh, trước hết phải xây dựng được con người.

🌱 TỪ ĐÌNH BẢNG ĐẾN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Lê Quang Đạo sinh ngày 8/8/1921 tại Đình Bảng, Bắc Ninh, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Tên khai sinh của ông là Nguyễn Đức Nguyện.

Những năm cuối thập niên 1930, khi còn là một thanh niên, Nguyễn Đức Nguyện tham gia các phong trào thanh niên dân chủ, rồi thanh niên phản đế ở Hà Nội.

Ông đi dự các buổi nói chuyện chính trị.

Tìm hiểu những vấn đề của đất nước.

Tiếp xúc với những người cùng chí hướng.

Và dần dần, người thanh niên ấy bước vào con đường hoạt động cách mạng.

Năm 1940, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Cuối năm đó, ông được giao làm Bí thư Chi bộ và tham gia Ban Cán sự Đảng phủ Từ Sơn.

Đó là thời điểm ông mới khoảng 19 tuổi.

Tuổi mà nhiều người còn đang loay hoay tìm hướng đi cho mình.

Nhưng Nguyễn Đức Nguyện đã bắt đầu nhận những công việc đòi hỏi sự trưởng thành và trách nhiệm.

🌿 NHỮNG NĂM THÁNG HOẠT ĐỘNG BÍ MẬT

Hoạt động cách mạng trong thời kỳ ấy đồng nghĩa với việc thường xuyên đối diện với nguy hiểm.

Không có văn phòng.

Không có lịch làm việc công khai.

Không thể tùy tiện gặp nhau.

Một cuộc họp phải được giữ bí mật.

Một tài liệu phải được bảo vệ.

Một cán bộ bị lộ có thể ảnh hưởng đến cả tổ chức.

Lê Quang Đạo từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng ở Bắc Ninh, Phúc Yên và Xứ ủy Bắc Kỳ. Từ năm 1943 đến tháng 5/1945, ông là Bí thư Ban Cán sự Hà Nội, Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ.

Đó là một giai đoạn mà công việc cách mạng đòi hỏi không chỉ lòng can đảm mà còn cả khả năng tổ chức.

Ông phải biết con người.

Biết địa bàn.

Biết giữ bí mật.

Và quan trọng nhất:

biết tạo niềm tin giữa những người cùng làm việc.

🌱 CÁCH MẠNG THÁNG TÁM – HÀ NỘI VÀ HẢI PHÒNG

Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công.

Lê Quang Đạo lần lượt được giao những nhiệm vụ ở Hải Phòng, Hà Nội và Liên khu 3.

Nhưng đất nước sau ngày giành chính quyền không phải đã hết khó khăn.

Ngược lại, những thử thách mới xuất hiện.

Chính quyền cách mạng còn non trẻ.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ngày càng lan rộng.

Và lực lượng vũ trang cần được xây dựng.

Đến năm 1950, Lê Quang Đạo được điều động vào Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đây là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông.

Từ một cán bộ hoạt động chính trị, ông bước vào một môi trường mới:

quân đội và chiến trường.

🌿 NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC “GIỮ LỬA”

Khi vào quân đội, Lê Quang Đạo được giao công tác chính trị, tuyên huấn.

Thoạt nghe, đó có vẻ không phải công việc trực tiếp tạo ra sức mạnh chiến đấu.

Nhưng chiến trường nhanh chóng cho thấy điều ngược lại.

Một đơn vị muốn chiến đấu tốt cần vũ khí.

Cần hậu cần.

Cần chỉ huy.

Nhưng còn cần một thứ rất quan trọng:

tinh thần của người lính.

Người lính phải hiểu mình chiến đấu vì điều gì.

Phải tin vào đồng đội.

Phải có quyết tâm.

Phải biết vượt qua sợ hãi.

Và khi gặp khó khăn, phải có người giúp họ lấy lại niềm tin.

Lê Quang Đạo dành nhiều tâm sức cho công việc ấy.

Báo Quân đội nhân dân ghi nhận ông là một trong những người đặt nền móng quan trọng cho công tác tuyên huấn, lãnh đạo tư tưởng trong quân đội.

🌿 ĐIỆN BIÊN PHỦ – KHI NIỀM TIN BỊ THỬ THÁCH

Năm 1954, Lê Quang Đạo bước vào một trong những chiến dịch lớn nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp:

Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông giữ cương vị Phó chủ nhiệm Chính trị mặt trận, kiêm Chính ủy Đại đoàn 308.

Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng.

Nhưng chiến trường Điện Biên Phủ không hề dễ dàng.

Địa hình hiểm trở.

Đường vận chuyển khó khăn.

Mưa rét.

Thiếu thốn.

Chiến đấu kéo dài.

Thương vong.

Mệt mỏi.

Và càng về sau, áp lực càng lớn.

Lê Quang Đạo không chỉ làm việc tại sở chỉ huy.

Ông đi đến các trạm vận tải, những nơi bị máy bay đối phương đánh phá, theo dõi tình hình và động viên bộ đội.

Ông hiểu rằng:

Một người chính ủy không thể chỉ biết tình hình qua báo cáo.

Phải đến tận nơi.

Phải nhìn thấy người lính.

Phải nghe họ nói.

Phải biết họ đang nghĩ gì.

🌱 NHỮNG ĐÊM Ở TRẠM VẬN TẢI

Có một hình ảnh rất đáng nhớ về Lê Quang Đạo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông cùng đồng đội có những đêm trực bên máy điện thoại, theo dõi từng chuyến xe, từng khẩu pháo qua các điểm vận chuyển. Ông phải liên tục nắm tình hình để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

Đó là những công việc không có tiếng súng.

Nhưng lại vô cùng quan trọng.

Một đoàn xe chậm.

Một khẩu pháo gặp sự cố.

Một tuyến vận chuyển bị đánh phá.

Một đơn vị thiếu thông tin.

Tất cả đều có thể ảnh hưởng đến chiến trường.

Và người làm công tác chính trị cũng phải hiểu những vấn đề rất cụ thể ấy.

Bởi động viên tinh thần không thể tách khỏi việc hiểu những khó khăn thật sự của người lính.

🌿 KHI NGƯỜI LÍNH BẮT ĐẦU MỆT MỎI

Sau đợt tiến công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ, chiến trường xuất hiện những biểu hiện mệt mỏi, bi quan và ngại hy sinh trong một bộ phận cán bộ, chiến sĩ.

Đây là thời điểm rất nhạy cảm.

Bởi chiến dịch đã kéo dài.

Sự căng thẳng tăng lên.

Nhiều người đã chiến đấu liên tục trong điều kiện vô cùng gian khổ.

Đảng ủy mặt trận tổ chức chỉnh huấn ngay tại trận địa.

Và Lê Quang Đạo được giao tham gia tổ chức hội nghị động viên cán bộ trung, cao cấp tại Điện Biên Phủ.

Theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân dẫn lại, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá hội nghị ấy đã đạt kết quả rất tốt, góp phần tạo lại không khí tin tưởng, phấn khởi trên toàn mặt trận.

Đây chính là “mặt trận” đặc biệt mà Lê Quang Đạo dành nhiều tâm huyết:

mặt trận trong lòng người.

🌱 BỞI CHIẾN THẮNG KHÔNG CHỈ ĐƯỢC TẠO NÊN BẰNG VŨ KHÍ

Một trận đánh có thể được quyết định bởi lực lượng.

Nhưng để một lực lượng chiến đấu đến cùng, cần có tinh thần.

Lê Quang Đạo hiểu điều đó.

Ông không chỉ nói những lời động viên chung chung.

Ông cùng cán bộ, chiến sĩ đi qua những khó khăn.

Ông trực tiếp nắm tình hình.

Ông đến nơi gian khổ.

Ông nghe những vấn đề thực tế.

Rồi từ đó mới tìm cách củng cố niềm tin.

Có lẽ đó là lý do công tác chính trị mà ông phụ trách có sức thuyết phục.

Bởi người nói cũng đang sống trong hoàn cảnh giống người nghe.

🌿 SAU ĐIỆN BIÊN PHỦ – NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG KHÁC

Chiến thắng Điện Biên Phủ không phải dấu chấm hết trong sự nghiệp quân sự của Lê Quang Đạo.

Trong những năm sau đó, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong Tổng cục Chính trị.

Khi chiến tranh chống Mỹ diễn ra, ông tiếp tục tham gia nhiều chiến trường lớn.

Năm 1968, ông là Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh.

Năm 1971, ông giữ cương vị Chính ủy Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào.

Năm 1972, ông là Chính ủy Chiến dịch Trị – Thiên.

Điều đó có nghĩa là ông tiếp tục đi qua những chiến trường rất khác nhau.

Nhưng công việc cốt lõi vẫn không thay đổi:

xây dựng niềm tin, củng cố ý chí và giữ vững sự đoàn kết trong lực lượng.

🌱 “TÌM NGƯỜI ĐỂ LÀM VIỆC, KHÔNG CHỈ TÌM VIỆC CHO NGƯỜI”

Một điểm đáng chú ý trong phong cách của Lê Quang Đạo là ông rất coi trọng con người.

Trong công tác chính trị, ông quan tâm đến việc phát hiện những nhân tố tích cực, xây dựng điển hình và tạo môi trường để cán bộ, chiến sĩ phát huy khả năng.

Đó là cách lãnh đạo khá hiện đại:

không chỉ giao việc, mà phải hiểu người.

Ai mạnh ở đâu?

Ai đang gặp khó khăn gì?

Ai có khả năng phát triển?

Ai cần được giúp đỡ?

Ai có thể làm gương cho tập thể?

Một tập thể mạnh không chỉ nhờ người đứng đầu giỏi.

Mà còn nhờ người đứng đầu biết làm cho những người xung quanh mình mạnh lên.

🌿 TỪ CHIẾN TRƯỜNG ĐẾN QUỐC HỘI

Sau nhiều thập niên trong quân đội, Lê Quang Đạo tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ mới.

Năm 1987, ông được Quốc hội khóa VIII bầu làm Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.

Đây là một sự chuyển đổi rất lớn.

Từ chiến trường.

Từ những cuộc họp trong hầm.

Từ những đêm trực điện thoại.

Đến nghị trường Quốc hội.

Nhưng một lần nữa, ông phải học cách làm việc trong một môi trường mới.

Đất nước bước vào thời kỳ đổi mới.

Quốc hội đứng trước yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động, xây dựng pháp luật phù hợp với tình hình mới.

Trong nhiệm kỳ của ông, Hiến pháp năm 1992 được thông qua, đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong tiến trình đổi mới thể chế.

🌱 MỘT NGƯỜI ĐI TỪ CHIẾN HÀO ĐẾN NGHỊ TRƯỜNG

Điều thú vị trong cuộc đời Lê Quang Đạo là ông từng đứng ở những vị trí rất khác nhau.

Một thanh niên hoạt động bí mật.

Một cán bộ Xứ ủy.

Một chính ủy.

Một người làm công tác tuyên huấn.

Một tướng lĩnh.

Một Chủ tịch Quốc hội.

Một người đứng đầu Mặt trận.

Nhưng ở đâu, ông cũng phải làm một việc:

kết nối con người với mục tiêu chung.

Trong quân đội, đó là kết nối cán bộ, chiến sĩ với nhiệm vụ chiến đấu.

Trong Quốc hội, đó là xây dựng pháp luật và hoạt động của cơ quan đại diện quyền lực nhà nước.

Trong Mặt trận, đó là tập hợp và phát huy sức mạnh đại đoàn kết.

🌿 TRỞ VỀ VỚI MẶT TRẬN

Tháng 8/1994, Lê Quang Đạo được cử làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Đây cũng là một công việc có điểm chung với cả cuộc đời ông:

làm công tác tập hợp con người.

Mặt trận không phải là nơi mọi người giống nhau.

Ngược lại, đó là nơi tập hợp nhiều thành phần, tầng lớp, tổ chức và lực lượng khác nhau.

Muốn làm được việc ấy, cần biết lắng nghe.

Biết tìm điểm chung.

Biết tôn trọng sự khác biệt.

Và biết đặt lợi ích chung lên trên những khác biệt riêng.

Có thể thấy, kinh nghiệm nhiều thập niên làm công tác chính trị và quân đội đã giúp Lê Quang Đạo có một nền tảng đặc biệt khi đảm nhiệm công tác Mặt trận.

🌱 NGÀY CUỐI CÙNG

Lê Quang Đạo qua đời ngày 24/7/1999, hưởng thọ 78 tuổi.

Ông để lại một hành trình hơn 60 năm hoạt động cách mạng, trải dài qua nhiều giai đoạn lịch sử và nhiều lĩnh vực.

Từ người thanh niên Nguyễn Đức Nguyện ở Đình Bảng…

Đến người cán bộ cách mạng Lê Quang Đạo…

Đến Chính ủy trên những chiến trường khốc liệt…

Đến Chủ tịch Quốc hội…

Và cuối cùng là người đứng đầu Mặt trận.

Một cuộc đời đi qua rất nhiều vị trí.

Nhưng có một điểm xuyên suốt:

con người luôn là trung tâm của công việc.

🌿 BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

1. Muốn dẫn dắt người khác, trước hết phải hiểu họ

Lê Quang Đạo thường xuyên xuống với cán bộ, chiến sĩ, nắm tình hình thực tế và quan tâm đến tư tưởng của bộ đội.

Đây là bài học rất gần với công tác Đoàn:

Muốn thanh niên tham gia, đừng chỉ gửi văn bản. Hãy gặp họ, nghe họ và hiểu điều gì khiến họ muốn hoặc chưa muốn tham gia.

2. Khi tập thể mệt mỏi, người đứng đầu phải biết tạo lại niềm tin

Điện Biên Phủ là một ví dụ rất rõ.

Khi chiến đấu kéo dài khiến một bộ phận cán bộ, chiến sĩ mệt mỏi, công tác tư tưởng trở nên đặc biệt quan trọng.

Một người lãnh đạo không thể chỉ nói:

“Cố lên!”

Mà phải hiểu vì sao người ta mệt, rồi cùng họ tìm cách vượt qua.

3. Đừng chỉ làm việc với những người giỏi sẵn

Người làm công tác Đoàn cần biết phát hiện người trẻ có tiềm năng.

Một đoàn viên hôm nay còn rụt rè có thể trở thành cán bộ tốt sau vài năm nếu được giao việc và hướng dẫn đúng cách.

Trao cơ hội cũng là một cách đào tạo.

4. Đi qua nhiều môi trường nhưng đừng đánh mất giá trị cốt lõi

Lê Quang Đạo từng làm cách mạng bí mật, quân đội, tuyên huấn, Quốc hội và Mặt trận.

Mỗi môi trường có một cách làm việc khác nhau.

Nhưng những phẩm chất như trách nhiệm, kỷ luật, đoàn kết và tinh thần phục vụ cộng đồng vẫn được ông duy trì.

Đó là điều tuổi trẻ có thể học:

Thay đổi công việc không đáng sợ. Đáng sợ là đánh mất nguyên tắc của mình khi hoàn cảnh thay đổi.

🌿 LỜI KẾT

Có những người chỉ huy bằng tiếng nói lớn.

Có những người khiến người khác nghe mình vì chức vụ.

Nhưng Lê Quang Đạo để lại một hình ảnh khác:

người cán bộ đi đến nơi người khác đang khó khăn nhất để hiểu họ.

Ở Điện Biên Phủ, ông theo dõi từng chuyến xe, từng khẩu pháo.

Khi bộ đội mệt mỏi, ông cùng đồng đội tổ chức công tác động viên.

Ở những chiến trường sau này, ông tiếp tục làm công tác chính trị và tư tưởng.

Rồi khi rời quân đội, ông bước vào nghị trường.

Cuối đời, ông lại trở về với công tác Mặt trận — công việc đòi hỏi khả năng tập hợp con người và tìm kiếm điểm chung.

Có lẽ vì thế, câu chuyện về Lê Quang Đạo có thể gói lại bằng một điều rất giản dị:

Muốn dẫn một tập thể đi xa, trước hết phải biết giữ ngọn lửa trong lòng từng người.

Và với tuổi trẻ hôm nay:

Muốn xây dựng một tập thể mạnh, hãy bắt đầu bằng việc biết lắng nghe.
Muốn người khác cùng mình làm việc, hãy cho họ thấy ý nghĩa của việc họ đang làm.
Muốn một người trưởng thành, hãy trao cho họ cơ hội để được thử sức.

Đó cũng là cách một người trẻ có thể bắt đầu học nghệ thuật làm việc với con người. 🌿