Lê Quang Đạo: Nhà lãnh đạo kiệt xuất, biểu tượng của Đổi mới và Đại đoàn kết
Lê Văn Quản
Đồng chí Lê Quang Đạo không chỉ là một vị tướng tài ba trên chiến trường mà còn là một chính khách có tầm ảnh hưởng lớn trong công cuộc đổi mới đất nước và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với những giai đoạn then chốt của cách mạng Việt Nam.
1. Thân thế và khởi đầu sự nghiệp cách mạng
Đồng chí Lê Quang Đạo tên thật là Nguyễn Đức Nguyện, sinh ngày 8 tháng 8 năm 1921 tại làng Đình Bảng, huyện Từ Sơn (nay là phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn), tỉnh Bắc Ninh. Ông sinh trưởng trong một gia đình giàu truyền thống văn hóa và yêu nước.
Ông sớm tham gia phong trào cách mạng từ năm 1938 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 19 tuổi (năm 1940). Trong giai đoạn tiền khởi nghĩa và kháng chiến chống Pháp, ông giữ nhiều trọng trách quan trọng như:
Bí thư Chi bộ Cộng sản đầu tiên của quê hương Đình Bảng.
Bí thư Ban Cán sự Đảng các tỉnh Bắc Ninh, Phúc Yên.
Bí thư Thành ủy Hà Nội (giai đoạn 1943-1945), nơi ông được thực dân Pháp đặt biệt danh là "Đốc lý đỏ".
Bí thư Thành ủy Hải Phòng.
2. Sự nghiệp quân sự lừng lẫy (1950 – 1976)
Đồng chí Lê Quang Đạo có 28 năm phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, được phong quân hàm Thiếu tướng (1958) và Trung tướng (1974). Ông được xem là người đặt nền móng cho công tác tư tưởng và tuyên huấn trong quân đội:
Cục trưởng đầu tiên của Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị).
Trực tiếp tham gia và giữ chức Chính ủy, Bí thư Đảng ủy tại nhiều chiến dịch lịch sử quan trọng: Chiến dịch Biên giới (1950), Thượng Lào, Điện Biên Phủ (1954), Đường 9 - Khe Sanh, Đường 9 - Nam Lào và Trị - Thiên (1972).
Ông đã có đóng góp xuất sắc trong việc xây dựng quân đội về mặt chính trị, nâng cao giác ngộ và ý chí chiến đấu cho bộ đội.
3. Dấu ấn đổi mới trên cương vị Chủ tịch Quốc hội (1987 – 1992)
Tháng 6 năm 1987, đồng chí Lê Quang Đạo được bầu làm Chủ tịch Quốc hội khóa VIII và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Đây là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội VI của Đảng về công cuộc Đổi mới.
Cải tiến lề lối làm việc: Ông thúc đẩy việc mở rộng dân chủ, công khai hoạt động của Quốc hội trên các phương tiện truyền thông để nhân dân giám sát.
Lập pháp và Hiến pháp: Dưới sự lãnh đạo của ông, Quốc hội khóa VIII đã thông qua Hiến pháp năm 1992, ban hành 2 bộ luật và 25 đạo luật quan trọng nhằm thể chế hóa chính sách kinh tế mới.
Ứng dụng công nghệ: Ông là người gợi ý và thúc đẩy việc sử dụng hệ thống biểu quyết điện tử tại Quốc hội để đảm bảo sự chính xác và khách quan.
4. Kiến trúc sư của khối đại đoàn kết (1994 – 1999)
Từ năm 1994 đến khi qua đời (1999), ông đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Tâm huyết với Luật Mặt trận: Ông đã dành những năm cuối đời để làm việc tận tụy, thúc đẩy việc thông qua Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm cụ thể hóa quyền giám sát của nhân dân.
Triết lý bám dân: Với quan điểm "Có dân là có tất cả", ông luôn trăn trở làm sao để ý kiến của mọi tầng lớp nhân dân được phản ánh kịp thời đến Đảng và Nhà nước.
5. Đời tư và Vinh danh
Gia đình: Vợ ông là nhà văn Nguyễn Thị Nguyệt Tú. Con trai ông là Thiếu tướng, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Quang Bắc.
Qua đời: Đồng chí Lê Quang Đạo mất ngày 24 tháng 7 năm 1999 tại Hà Nội và được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch.
Vinh danh: Ông được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều phần thưởng cao quý. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường lớn tại Hà Nội, Đà Nẵng, Huế, Bắc Ninh và TP. Hồ Chí Minh. Nhà lưu niệm của ông tại phường Đình Bảng đã được công nhận là di tích cấp quốc gia.
Các nguồn truy xuất:
Chân dung và đóng góp của Đồng chí Lê Quang Đạo đối với Quân đội và Cách mạng.
Cố Chủ tịch Lê Quang Đạo với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Báo Đại Đoàn Kết.
Dấu ấn đổi mới của Chủ tịch Quốc hội Lê Quang Đạo - Báo Quân đội nhân dân.
Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam - Tóm tắt quá trình công tác.
Wikipedia tiếng Việt - Tiểu sử và hoạt động của Lê Quang Đạo.
Tạp chí Lịch sử Đảng - Bài viết về nhân vật và sự kiện Lê Quang Đạo.
Nhà lưu niệm đồng chí Lê Quang Đạo - Tư liệu Facebook.
Quy hoạch hạ tầng và đường Lê Quang Đạo kéo dài.
