Lê Sát và vị đại tướng uy phong thời nhà Hậu Lê
Nguyễn Thế Nam
Lê Sát (?-1433) là một trong những công thần khai quốc hàng đầu, vị danh tướng văn võ song toàn có cống hiến to lớn bậc nhất trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và những năm đầu xây dựng vương triều nhà Hậu Lê. Vốn là người gắn bó với Lê Lợi từ những ngày đầu dựng cờ gian khó ở vùng núi Lam Sơn, ông luôn là một trong những mãnh tướng tin cậy nhất của nhà vua.
Trong suốt mười năm nếm mật nằm gai chống giặc Minh, Lê Sát trực tiếp tham gia và chỉ huy nhiều trận chiến quyết định. Ông nổi tiếng là vị tướng dũng mãnh, gan dạ, đi đầu trong các cuộc tấn công phá vây, tiêu diệt sinh lực địch. Khi nghĩa quân Lam Sơn chuyển chiến lược nam tiến và tiến ra vây hãm thành Đông Quan, tài thao lược cùng kỷ luật chiến trường nghiêm ngặt của ông đã góp phần quan trọng bóp nghẹt ý chí kháng cự của giặc, buộc nhà Minh phải chấp nhận đầu hàng rút quân về nước.
Khi Lê Lợi băng hà, thái tử Lê Thái Tông còn nhỏ tuổi lên nối ngôi, Lê Sát được triều đình giao trọng trách làm Tể tướng (Nhập nội đô đốc Lê Sát), nắm giữ quyền lực tối cao để nhiếp chính, lèo lái con thuyền đất nước vượt qua giai đoạn chuyển giao đầy sóng gió. Dù sau này do tính tình cương trực, quá mức cứng rắn mà ông vướng phải sự kìm kẹp cung đình và bị truất quyền, nhưng không ai có thể phủ nhận những công lao hiển hách và sự trung can bả cõi của ông đối với cơ đồ nhà Lê.
Cuộc đời của Lê Sát là minh chứng cho khí phách của một võ tướng sa trường, trọn đời xả thân vì sự nghiệp giải phóng và bảo vệ giang sơn Tổ quốc.


