Lê Thanh Đạo

Lê Thanh Đạo (sinh năm 1943, theo hồ sơ là năm 1944), quê tại Thụy Phương, Từ Liêm, Hà Nội, là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, một trong những phi công tiêm kích xuất sắc của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Tháng 7/1963, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, ông tình nguyện nhập ngũ, ban đầu công tác tại Trung đoàn 84, Sư đoàn Pháo binh 351. Sau đó, ông được lựa chọn đào tạo sĩ quan pháo binh tại Sơn Tây.

Nhờ những phẩm chất nổi bật trong quá trình huấn luyện, Lê Thanh Đạo được tuyển chọn sang Liên Xô đào tạo phi công quân sự. Năm 1968, ông hoàn thành chương trình học tập với khoảng 200 giờ bay huấn luyện, trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Lê Thanh Đạo trực tiếp tham gia chiến đấu trên máy bay tiêm kích MiG-21, sau này gắn bó với Trung đoàn Không quân 927.

Ngày 18/12/1971, ông lập chiến công đầu tiên khi bắn rơi một máy bay F-4 của Mỹ. Chiến thắng này đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của người phi công trẻ sau nhiều năm học tập và huấn luyện.

Đặc biệt, ngày 10/5/1972, Lê Thanh Đạo cùng phi công Vũ Văn Hợp tham gia trận không chiến bảo vệ cầu Lai Vu và cầu Phú Lương. Trong trận đánh, hai phi công đã phối hợp bắn rơi hai máy bay F-4, góp phần vào một trong những trận không chiến đáng nhớ nhất của Không quân Việt Nam năm 1972.

Trong suốt quá trình chiến đấu, Lê Thanh Đạo thực hiện hơn 60 lần xuất kích, 13 lần gặp địch, trực tiếp bắn rơi 6 máy bay F-4 của Mỹ và yểm hộ cho đồng đội bắn rơi thêm 5 chiếc.

Với thành tích này, ông trở thành một trong 16 phi công Việt Nam đạt đẳng cấp Ace, danh hiệu dành cho những phi công có từ năm chiến thắng không chiến trở lên.

Trong chiến tranh, ông từng hai lần phải nhảy dù thoát khỏi máy bay gặp nạn và bị thương ở cả hai chân. Tuy nhiên, bằng nghị lực và quyết tâm, ông đã phục hồi sức khỏe, tiếp tục trở lại đội hình chiến đấu.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Lê Thanh Đạo được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội trước khi chuyển sang công tác dân sự, đảm nhiệm nhiều trọng trách trong bộ máy lãnh đạo Đảng và Nhà nước.

Ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Phó trưởng ban Dân vận Trung ương.

Từ một người lính trực tiếp chiến đấu trên bầu trời, Lê Thanh Đạo tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực tư pháp và công tác xây dựng Đảng, thể hiện tinh thần trách nhiệm trong cả thời chiến lẫn thời bình.

Năm 2026, cuốn sách Dậy mà đi – Nhật ký sống và chiến đấu của ông được giới thiệu tới bạn đọc, góp phần lưu giữ những ký ức về cuộc đời quân ngũ và thế hệ phi công Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Lê Thanh Đạo được ghi nhận là một trong những gương mặt tiêu biểu của Không quân nhân dân Việt Nam, đồng thời là một cán bộ lãnh đạo có nhiều đóng góp sau chiến tranh. Cuộc đời ông là hành trình từ người phi công bảo vệ vùng trời Tổ quốc đến người đảm nhiệm những trọng trách quan trọng trong bộ máy nhà nước Việt Nam.