LÊ THANH ĐẠO- Phi công MiG-21 và trận không chiến ngày 10 tháng 5 năm 1972

Năm 1972, không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc với quy mô lớn. Các phi công Việt Nam phải đối đầu với lực lượng đông, trang bị hiện đại và hệ thống gây nhiễu phức tạp. Mỗi lần xuất kích phụ thuộc vào khả năng hiệp đồng giữa sở chỉ huy mặt đất, đài dẫn đường, lực lượng kỹ thuật và biên đội trên không. Trong tình huống diễn biến rất nhanh, kỷ luật chiến thuật và quyết định của phi công có ý nghĩa sống còn.

Lê Thanh Đạo tình nguyện nhập ngũ sau khi học xong phổ thông, ban đầu được đào tạo pháo binh rồi được tuyển đi học lái máy bay chiến đấu tại Liên Xô. Năm 1968, ông trở về nước, làm quen điều kiện tác chiến trong nước trước khi bước vào chiến đấu thực tế. Ông từng lái MiG-17 và MiG-21, thực hiện 60 lần xuất kích, 13 lần gặp địch và bắn rơi sáu máy bay F-4.

Trong chiến đấu, ông hai lần phải nhảy dù và bị thương ở chân nhưng vẫn kiên trì phục hồi để trở lại đội hình. Sau thời kỳ không quân, ông được giao nhiều nhiệm vụ công tác khác. Ký ức quân ngũ của ông luôn gắn với đồng đội, đặc biệt là những người đã hy sinh trong cùng ngày hoặc cùng đợt chiến đấu.

Ngày 10/05/1972, biên đội MiG-21 gồm Lê Thanh Đạo bay số 1 và Vũ Văn Hợp bay số 2 nhận nhiệm vụ đánh lực lượng cường kích, tiêm kích trên tầng cao, phối hợp bảo vệ các cầu Lai Vu và Phú Lương. Nhờ dẫn đường từ mặt đất, biên đội phát hiện mục tiêu đối đầu, nhanh chóng chuyển thế, bám sát và gần như đồng thời bắn rơi hai máy bay F-4.

Trên đường trở về, sân bay Kép bị các tốp F-4 khống chế trong khi máy bay số 2 gần hết nhiên liệu. Lê Thanh Đạo giữ vai trò yểm hộ để đồng đội hạ cánh, sau đó chuyển hướng về Nội Bài. Sự kiện này cho thấy chiến công không chỉ nằm ở việc tiêu diệt mục tiêu mà còn ở khả năng bảo vệ biên đội và xử lý linh hoạt sau trận đánh.