Lê Thanh Đạo – Phi công tiêm kích MiG-21 và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

LÊ THANH ĐẠO

Năm sinh: 1943 (một số hồ sơ ghi 1944)

Quê quán: Hà Nội

Lê Thanh Đạo (sinh khoảng năm 1943) quê ở Hà Nội. Một số hồ sơ ghi năm sinh của ông là 1944, vì vậy năm sinh trong bài được nêu ở mức gần đúng. Ông từng tham gia đơn vị pháo binh trước khi được chọn đào tạo phi công tiêm kích MiG-21. Trở về nước năm 1968, ông phục vụ tại Trung đoàn Không quân 927 và tham gia bảo vệ vùng trời miền Bắc trong giai đoạn không chiến ác liệt.

Lê Thanh Đạo từng là phi công tiêm kích MiG-21 trong cuộc chiến tranh trên không ở miền Bắc. Ông tham gia những lần đánh chặn cần tốc độ tiếp cận nhanh và phối hợp chặt với người dẫn đường. Sau mỗi trận, kết quả còn phải đối chiếu báo cáo của biên đội, trận địa mặt đất và các nguồn quan sát, bởi lúc giao chiến tốc độ cao không phải ai cũng nhìn rõ mục tiêu rơi. Sau chiến tranh, Lê Thanh Đạo tiếp tục phục vụ và có thời gian tham gia công tác ở cơ quan nhà nước. Cuộc đời ấy đi từ buồng lái một chiếc máy bay tiêm kích tới các nhiệm vụ ngoài sân bay, song ký ức thời chiến vẫn gắn với những chuyến bay ngắn mà căng thẳng.

Năm 1972, Lê Thanh Đạo tham gia nhiều trận đánh và được ghi nhận bắn rơi sáu máy bay Mỹ. Tại sân bay, một chuyến bay chiến đấu bắt đầu từ lúc nhận thông tin dẫn đường, kiểm tra máy bay và nắm vị trí biên đội. Trên không, người phi công phải tự xử lý những tình huống chỉ kéo dài vài giây. Lê Thanh Đạo được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1973.

Tư liệu về Lê Thanh Đạo đôi khi ghi năm sinh 1943, đôi khi 1944. Vì các nguồn chưa thống nhất, mốc sinh của ông được ghi là khoảng năm 1943. Ông bay MiG-21 trong cuộc chiến tranh trên không và có những trận đánh được ghi theo cả nhật ký đơn vị lẫn lời kể sau này. Khi đối chiếu, cần phân biệt trận một phi công bắn rơi máy bay với trận cả biên đội cùng tham gia nhưng người khác lập công. Sau thời gian trong không quân, ông còn hoạt động ở Quốc hội và giữ các chức vụ dân sự. Những năm làm việc trong cơ quan dân cử nối dài quãng đời công của ông sau chiến tranh. Từ phi công đến người tham gia cơ quan dân cử, Lê Thanh Đạo tiếp tục xuất hiện trong đời sống công sau chiến tranh bằng một vai trò khác.

Sau đó ông chuyển sang công tác thanh niên, từng đảm nhiệm nhiệm vụ trong tổ chức Đoàn và cơ quan dân cử. Chặng đường từ phi công thời chiến tới người làm công tác xã hội là phần đặc biệt trong tiểu sử Lê Thanh Đạo. Ông vẫn kể lại những trận bay, nhưng cuộc đời sau chiến tranh không bị giới hạn trong danh hiệu có được khi còn rất trẻ.