Lê Thanh Nghị: Người Thuyền Trưởng Hậu Phương

ời chỉ đạo trong "túi áo"

Trong một chuyến đi kiểm tra các cơ sở công nghiệp trọng điểm tại Quảng Ninh, tình hình hết sức khẩn trương. Máy bay Mỹ thường xuyên gầm rú trên bầu trời. Tại một nhà máy đang bị đánh phá hư hại nặng, các cán bộ lãnh đạo địa phương báo cáo về khó khăn trong việc duy trì sản xuất dưới bom đạn.

Thay vì chỉ nghe báo cáo trên bàn giấy, đồng chí Lê Thanh Nghị đã đi ủng, đội mũ cối, trực tiếp xuống từng hầm lò, từng phân xưởng đang bị đổ nát để xem xét. Ông không nói những lời đao to búa lớn. Ông rút từ túi áo ra một cuốn sổ tay nhỏ, cẩn thận ghi lại từng linh kiện cần thiết, từng loại máy móc có thể cứu vãn và danh sách những gia đình công nhân đang gặp khó khăn.

Ông nói với các cán bộ địa phương bằng giọng trầm tĩnh nhưng cương quyết:

"Chúng ta không thể để máy móc đứng yên. Hậu phương không chỉ là nơi sản xuất, mà phải là 'trái tim' tiếp sức cho tiền tuyến. Mỗi hòn than, mỗi sản phẩm ra đời lúc này chính là một viên đạn, một tấm lá chắn cho đồng bào miền Nam."

Tầm nhìn vượt thời gian

Chính từ những chuyến thị sát thực tế "sát sạt" bom đạn như thế, đồng chí Lê Thanh Nghị đã thúc đẩy việc "phân tán công nghiệp". Ông chỉ đạo di dời các nhà máy lớn ra khỏi các đô thị, chia nhỏ các cơ sở sản xuất vào các hang động, thung lũng, hoặc dưới những tán rừng. Chính nhờ quyết sách này, dù miền Bắc bị đánh phá ác liệt, nền công nghiệp quốc phòng vẫn vận hành trơn tru, không hề bị tê liệt.

Ông còn là người trực tiếp đàm phán, kết nối với các nước xã hội chủ nghĩa anh em để xin viện trợ máy móc, thiết bị và cả chuyên gia. Ông có một biệt tài là nhớ cực kỳ chính xác các con số kỹ thuật, khiến ngay cả các chuyên gia nước ngoài cũng phải nể phục về sự am hiểu sâu sắc của ông đối với nền công nghiệp nước nhà.

Khoảnh khắc của sự giản dị

Một lần, trong chuyến công tác tại một xí nghiệp cơ khí ở Thái Nguyên, trời đã tối muộn, ông cùng đoàn công tác chỉ dùng bữa cơm đạm bạc với công nhân: bát cơm độn sắn và đĩa rau muống. Ông nhắc nhở đoàn: "Chúng ta đi để giải quyết công việc, không phải để làm phiền cơ sở." Sự giản dị ấy đã truyền lửa cho biết bao thế hệ công nhân lúc bấy giờ, khiến họ quên đi nỗi sợ hãi bom đạn để gắn mình với dây chuyền sản xuất.