Lê Thánh Tông – Thời kỳ hưng thịnh
Lê Thánh Tông (1442 – 1497), tên thật là Lê Tư Thành, là vị hoàng đế thứ 5 của nhà Lê Sơ. Thời kỳ trị vì kéo dài 38 năm của ông (1460 – 1497) với hai niên hiệu Quang Thuận và Hồng Đức được đánh giá là giai đoạn hoàng kim rực rỡ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam về mọi mặt: chính trị, pháp luật, kinh tế, quân sự và văn hóa.
Cải cách Hành chính & Bộ máy Nhà nước
Vua Lê Thánh Tông đã thực hiện cuộc cải cách thể chế quy mô lớn nhằm tập trung quyền lực vào tay Hoàng đế và xây dựng bộ máy nhà nước chuyên nghiệp:
Xóa bỏ quyền lực tập trung của Công thần: Tăng cường quyền lực trực tiếp cho vua, loại bỏ các chức danh trung gian lớn như Tể tướng hay Đại tư đồ.
Mô hình Lục Bộ: Quản lý nhà nước thông qua 6 bộ (Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công) và giám sát bởi Lục khoa cùng Lục tự.
Chia lại địa giới hành chính: Tách cả nước thành 13 đạo thừa tuyên (sau đổi thành xứ thừa tuyên) do Thừa chính sứ, Hiến sát sứ và Đô tổng binh sứ quản lý.
Đỉnh cao Pháp luật: Bộ luật Hồng Đức
Dưới triều đại của ông, Quốc triều Hình luật (thường gọi là Bộ luật Hồng Đức) ra đời, trở thành bộ luật tiến bộ và hoàn thiện nhất thời phong kiến Việt Nam:
Khẳng định chủ quyền quốc gia và tính nghiêm minh của pháp luật.
Đặt ra nhiều quy định tiến bộ bảo vệ quyền lợi của phụ nữ (quyền thừa kế tài sản, quyền ly hôn khi bị bỏ rơi).
Trừng trị nghiêm khắc các hành vi tham nhũng, lạm quyền của quan lại.
