LÊ THỊ CẦU – NGƯỜI PHỤ NỮ CAN TRƯỜNG TRONG KHÁNG CHIẾN

Chúng tôi không chọn bà đơn giản vì bà là một nhân vật lịch sử. Chúng tôi chọn bà bởi câu chuyện của bà bắt đầu từ chính vùng đất Tăng Nhơn Phú — một vùng đất mang trong mình những ký ức về một giai đoạn đầy gian khó của lịch sử dân tộc.

Nhưng câu chuyện này không chỉ nói về một người phụ nữ.

Đằng sau mỗi cái tên được lịch sử ghi nhớ là vô số những con người có thể chưa bao giờ xuất hiện trong sách giáo khoa. Những con người đã để lại quê hương, gia đình, tuổi trẻ, và đôi khi cả mạng sống của mình, để một thế hệ mà họ có thể sẽ không bao giờ gặp được sống trong hòa bình.

Chúng ta có thể sẽ không bao giờ đền đáp được những gì họ đã trao cho chúng ta. Nhưng chúng ta có thể ghi nhớ. Chúng ta có thể tìm hiểu. Và chúng ta có thể kể lại câu chuyện của họ.

Vì vậy, với chúng tôi, lựa chọn đề tài này không chỉ đơn thuần là thực hiện một bài dự thi lịch sử. Đây là một cách nhỏ bé để bày tỏ lòng biết ơn — không chỉ đối với bà Lê Thị Cầu, mà còn đối với tất cả những con người đã hy sinh vì tự do và tương lai của đất nước.

Bởi ghi nhớ lịch sử không đơn giản là nhìn về quá khứ. Đôi khi, đó là cách ý nghĩa nhất để chúng ta nói một lời cảm ơn.

Và có lẽ, đó chính là lý do chúng ta nên đặt câu hỏi:

Một cuộc đời có thể kể cho chúng ta điều gì về lịch sử của nơi chúng ta gọi là quê hương — và về những con người đã làm nên vùng đất ấy?

Đó chính là câu chuyện mà chúng tôi muốn cùng các bạn khám phá.”

1. Khái quát

Lê Thị Cầu, còn được biết đến với tên gọi Bà Bảy Cầu, sinh ngày 20 tháng 2 năm 1923 tại Tăng Nhơn Phú, Thủ Đức, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Bà từng là cán bộ giao liên, cán bộ vận động chính trị và hoạt động nội tuyến trong thời kỳ kháng chiến.

2. Tuổi thơ và con đường đến với cách mạng

Sau khi mất cha từ nhỏ, bà Cầu hoàn thành bậc tiểu học rồi trở về quê làm ruộng. Năm 1945, bà tham gia phong trào cách mạng tại địa phương và sau đó quyết tâm chống lại quân Pháp sau khi chứng kiến sự đàn áp của chúng tại Bót Dây Thép.

3. Bị bắt và đối mặt với quân Pháp năm 1947

Năm 1947, bà Cầu bị bắt vì tham gia cuộc “kháng chiến tiêu thổ”. Mặc dù bị đưa đến Bót Dây Thép để xử tử, bà đã dũng cảm đối mặt với tên tỉnh trưởng Pháp bằng chính ngôn ngữ của hắn và cuối cùng được thả.

4. Hoạt động nội tuyến gần Bót Dây Thép, 1948–1952

Từ năm 1948 đến năm 1952, bà Cầu sử dụng ngôi nhà của mình gần Bót Dây Thép để theo dõi hoạt động di chuyển của quân Pháp. Bà cũng bí mật cung cấp lương thực cho lực lượng du kích, đặc biệt là khoai lang do phụ nữ địa phương thu gom.

5. Rời Thủ Đức và tiếp tục hoạt động tại Sài Gòn

Năm 1953, sau khi bị phát hiện, bà Cầu chuyển đến Sài Gòn cùng chồng và các con. Trong khi bán cá tại chợ Bà Chiểu, bà sử dụng công việc bình thường của mình làm vỏ bọc để xây dựng mạng lưới cách mạng, che giấu cán bộ và vận chuyển tài liệu.

6. Khéo léo thu thập tin tức tại đồn Bến Cát

Năm 1957, bà Cầu cải trang thành người bán cá hoặc vịt quay, mang theo thực phẩm chưa bán hết để tiếp cận binh lính tại đồn Bến Cát. Thông qua những cuộc tiếp xúc đời thường này, bà bí mật thu thập và chuyển giao các thông tin quân sự.

7. Hoạt động giao liên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, bà Cầu tiếp tục hoạt động với vai trò cán bộ giao liên. Sử dụng việc vận chuyển cá làm vỏ bọc, bà bí mật mang thuốc men, vật tư và tài liệu, vận chuyển và che giấu bộ đội, đồng thời hỗ trợ những chiến dịch lớn như Chiến dịch Tết Mậu Thân năm 1968.

8. Những người thân trong gia đình cũng tham gia kháng chiến

Anh trai của bà, Sáu Mãng, cũng công tác tại Ban Quân sự động viên và đưa cán bộ về nhà bà, trong đó có Phạm Thị Soi, người cải trang thành người giúp việc gia đình. Sau đó, Sáu Mãng bị bắt, bị kết án tử hình, bị giam tại Côn Đảo và đã hy sinh.

9. Sau ngày đất nước thống nhất

Sau năm 1975, bà Cầu tiếp tục bán cá để nuôi các con. Năm 1976, bà động viên cả bốn người con tình nguyện tham gia nghĩa vụ quân sự và sau đó vẫn tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng cho đến năm 2010.

10. Thành tích và phần thưởng

Với những đóng góp trong hai cuộc kháng chiến, Lê Thị Cầu đã được trao tặng nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Chiến thắng hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Ba cùng nhiều bằng khen và huy chương kỷ niệm khác.

11. Ý nghĩa và di sản của Lê Thị Cầu

Lê Thị Cầu là biểu tượng cho những đóng góp thầm lặng nhưng quan trọng của phụ nữ Nam Bộ trong thời chiến. Bà đã biến những điều bình thường—ngôi nhà, một giỏ cá và công việc hằng ngày—thành những vỏ bọc cho các hoạt động tình báo, giao liên và kháng chiến.

12. Kết luận

Lê Thị Cầu đã chứng kiến những năm tháng khó khăn nhất của chiến tranh tại miền Nam Việt Nam và dành phần lớn cuộc đời mình cho sự nghiệp kháng chiến. Câu chuyện của bà, được Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ lưu giữ và một phần dựa trên lời kể của chính bà, vẫn là một tấm gương về lòng dũng cảm, sự mưu trí và tinh thần tận tụy.

📌 Tài liệu về bà Lê Thị Cầu được tổng hợp từ Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ với các hồ sơ nhân vật và lời kể lịch sử, kết hợp với tư liệu từ Di tích Lịch sử Quốc gia Bót Dây Thép tại Thủ Đức.

Nhóm lớp 7T3,trường THCS Hoa Lư Phường Tăng Nhơn Phú

Nhóm tác giả:

-Nguyễn Ngọc Thiên Giang

-Nguyễn Huỳnh Hoài An

-Đinh Thảo Nguyên