LÊ THỊ HỒNG GẤM – BÔNG HỒNG ĐỎ TRÊN MẢNH ĐẤT MIỀN TÂY

NHỮNG CÁNH HỒNG KHÔNG BAO GIỜ TÀN

I. Một dòng sông kể chuyện

Sông Tiền, sông Hậu vẫn chở nặng phù sa xuôi về biển. Miền Tây Nam Bộ vẫn xanh màu cây trái, vẫn êm đềm với những con rạch nhỏ ngoằn ngoèo len lỏi giữa vườn cây. Ít ai biết rằng, dưới lớp phù sa màu mỡ ấy, có một thời máu đã đổ, nước mắt đã rơi, và có những trái tim rất trẻ đã ngừng đập để giữ cho dòng sông này mãi chảy trong hòa bình.

Xã Long Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho – một cái tên bình dị như bao làng quê Việt Nam khác. Nơi ấy, có một cô gái sinh ra trong một gia đình chín anh em, lớn lên giữa những lũy tre xanh và những câu chuyện kể về những người con ưu tú của quê hương. Cô gái ấy tên là Lê Thị Hồng Gấm – cái tên sau này trở thành nỗi ám ảnh của quân thù, và trở thành niềm tự hào của bao thế hệ người dân đất Việt.

Năm mười sáu tuổi, khi bạn bè cùng trang lứa còn đang mơ mộng về những điều giản dị, Hồng Gấm đã bí mật theo cách mạng, làm giao liên cho xã. Mười sáu tuổi – cái tuổi con gái còn e ấp trước người lạ, còn ngượng ngùng khi mặc chiếc áo dài mới. Nhưng Hồng Gấm mười sáu tuổi đã thuộc từng lối mòn trong rừng, đã biết cách lẩn tránh những ánh đèn pha từ trực thăng, đã có thể cười khi đạn bom gầm rú bên tai.

II. Những đêm không ngủ và những “quả mìn lặng lẽ”

Người ta gọi chị là "kiện tướng đánh mìn". Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau danh hiệu ấy là những đêm dài thức trắng, những ngón tay run run khi cài từng quả mìn xuống lòng kinh, những lần nín thở trườn qua bãi mìn của địch. Chị gài mìn dưới những nhịp cầu khỉ, dưới những bụi tre gai, dưới lớp bùn non ven sông. Và mỗi khi tiếng nổ vang lên, mỗi khi có thêm những tên lính thù ngã xuống, chị lại lặng lẽ rút lui, trở về căn cứ giữa màn đêm tĩnh mịch, chỉ có ánh trăng làm chứng nhân.

Có một chi tiết nhỏ mà tôi vô cùng xúc động khi đọc về chị. Mỗi lần đi gài mìn, chị thường hỏi mẹ. Bà chỉ dặn dò đúng một câu: "Đừng để trúng trẻ con hay người dân mình nghe con". Giản dị vậy thôi. Một người mẹ dặn con gái đi gieo rắc cái chết, nhưng vẫn giữ trong tim mình tình thương vô bờ bến với đồng bào. Và người con gái ấy, dù phải đối mặt với kẻ thù mỗi ngày, vẫn giữ nguyên trong tim một khoảng trời trong trẻo dành cho những điều bình dị. Chị không chỉ là một chiến sĩ. Chị là một người con, một người chị, một cô gái với tâm hồn đủ lớn để chứa đựng cả lòng yêu nước và tình yêu thương con người.

III. Một buổi chiều trên cánh đồng tháng Tư

Ngày 18 tháng 4 năm 1970. Cánh đồng xã Long Hưng trải dài dưới nắng tháng Tư, những bông lúa đang thì con gái xanh mướt một màu. Hồng Gấm cùng hai người bạn đi mua lương thực cho đồng đội. Họ đi giữa đồng, những bước chân nhẹ nhàng trên bờ ruộng, không hề biết rằng phía trên cao, hai chiếc trực thăng HU1A đang lượn vòng, như những con diều hâu rình mồi.

Khi phát hiện ra mình bị phát hiện, khi thấy bóng những chiếc máy bay sà xuống thấp đến mức có thể nhìn thấy khuôn mặt lính Mỹ bên trong, Hồng Gấm đã có một quyết định khiến thời gian phải ngừng lại. Chị quay sang hai người bạn, giọng bình tĩnh lạ thường: "Tôi có thể chạy thoát, nhưng nếu cả ba cùng chạy, chúng ta sẽ là mục tiêu dễ dàng. Tôi ở lại. Các chị đi đi."

Hai người bạn chạy thoát, còn Hồng Gấm, một mình với khẩu súng AR-15, đứng giữa cánh đồng, ngước nhìn lên bầu trời đầy bóng thù. Người ta thường nói về lòng dũng cảm như một thứ gì đó to lớn, vĩ đại. Nhưng tôi nghĩ, lòng dũng cảm đôi khi chỉ đơn giản là một cô gái mười chín tuổi chọn ở lại, chọn đối mặt với cái chết, để những người bạn của mình được sống.

IV. Phút cuối cùng của một đóa hồng

Khẩu súng trong tay Hồng Gấm vang lên, những phát đạn đầu tiên nhắm thẳng vào chiếc trực thăng đang lao xuống. Một tiếng nổ lớn, chiếc trực thăng bốc cháy, rơi xuống cánh đồng như một quả cầu lửa. Những tên lính còn lại đổ bộ, vây chặt lấy chị từ nhiều phía. Chị vẫn bắn, vẫn chiến đấu, từng viên đạn bay ra từ khẩu súng nhỏ như những tiếng nói cuối cùng của một trái tim không chịu khuất phục. Chị ngã xuống khi đã bắn hết đạn. Trước khi tắt thở, chị dùng chút sức lực cuối cùng đập gãy khẩu súng – không để vũ khí lọt vào tay kẻ thù. Đó là hành động cuối cùng của một người lính, một hành động nói lên tất cả: với chị, danh dự và lý tưởng còn quý hơn mạng sống.

Những tên lính Mỹ vây quanh thi thể cô gái nhỏ bé. Chúng không thể hiểu nổi: điều gì đã khiến một cô gái mới lớn có thể chiến đấu đến hơi thở cuối cùng như vậy? Điều gì đã tiếp thêm sức mạnh cho đôi tay gầy guộc ấy để bóp cò, để nhắm bắn, để đập vỡ khẩu súng trước khi chết? Chúng không hiểu. Và có lẽ, sẽ không bao giờ hiểu được. Bởi chúng chưa từng được sinh ra trên mảnh đất mà cha ông đã đổ máu để giữ từng tấc đất. Chúng chưa từng được nghe những câu chuyện về Thủ khoa Huân, về Trần Xuân Hòa từ thuở ấu thơ. Chúng chưa từng có một người mẹ dặn rằng: "Đừng để trúng người dân mình nghe con".

V. Những người ở lại

Ngày chị hy sinh, mẹ chị ở nhà vẫn thắp hương cho tổ tiên, vẫn cầu mong con gái bình an trở về. Khi nhận lại chiếc áo bà ba trắng có vết rách trên vai, khi nhận lại chiếc khăn tay thêu bông hồng mà chị từng tặng em gái, bà đã khóc. Nhưng bà cũng tự hào, bởi bà biết, con gái bà đã sống và chết xứng đáng với những gì bà dạy.

Người yêu chị, anh bộ đội tên Khoa, khi nghe tin chị hy sinh đã lặng người đi. Họ đã hẹn nhau: đợi hòa bình sẽ cưới. Nhưng chiến tranh không chờ đợi ai, cũng không hứa hẹn với ai điều gì. Anh vẫn sống, vẫn chiến đấu, mang theo trong tim hình bóng người con gái với nụ cười hiền lành và đôi mắt sáng. Chiếc nhẫn vàng 18K chị đeo trên tay – kỷ vật của tình yêu – đã được đồng đội tháo ra, dùng xà bông để tuột khỏi ngón tay đã cứng đờ, và gửi về cho gia đình. Ngày nay, nó vẫn được lưu giữ như một chứng nhân cho một tình yêu không trọn vẹn, nhưng vĩnh cửu.

VI. Những cánh chim bay mãi

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nơi chị ngã xuống, lúa vẫn xanh, cây trái vẫn trĩu cành. Dòng sông quê hương vẫn chảy, mang theo phù sa bồi đắp cho những mùa vàng. Và những đứa trẻ sinh ra sau chiến tranh, trong đó có tôi, lớn lên trong hòa bình, được học về chị qua những trang sách, những bảo tàng, những bài hát.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên đã viết về chị:

"Dâng tuổi xuân cho đất nước quê hương

Tấm gương Hồng Gấm kiên trung, trong sáng yêu thương

Ta như cánh chim tung bay, vượt qua giông tố ngàn trùng

Và mỗi chúng ta hãy là một Hồng Gấm anh hùng..."

Tôi nghe bài hát ấy và tự hỏi: Làm thế nào để trở thành một "Hồng Gấm" trong thời bình? Làm thế nào để sống xứng đáng với những hy sinh của chị và biết bao người đã ngã xuống? Có lẽ không cần phải cầm súng, không cần phải đối mặt với bom đạn. Chỉ cần sống tử tế, yêu thương, cống hiến hết mình cho những điều mình tin là đúng. Chỉ cần nhớ rằng hòa bình không phải điều hiển nhiên, mà là món quà vô giá được trao lại từ những bàn tay đã lạnh. Chỉ cần, mỗi ngày, tự nhắc mình: hãy xứng đáng với những gì cha anh đã hy sinh.Và như thế, những cánh Hồng Gấm vẫn bay, trên bầu trời Việt Nam, mãi mãi.