Lê Thị Hồng – Người chỉ huy khẩu đội pháo ở Bến đò Tùng Luật

Bên dòng Bến Hải, có một bến đò từng ngày đêm vang tiếng mái chèo giữa mưa bom bão đạn. Đó là Bến đò B Tùng Luật, thuộc xã Vĩnh Giang, Vĩnh Linh. Trong những năm chiến tranh, nơi đây là một điểm vượt sông quan trọng, đưa người, vũ khí, lương thực từ miền Bắc vào chiến trường và tiếp tế cho đảo Cồn Cỏ. Chính vì vậy, Tùng Luật trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của địch.

Năm 1968, trước yêu cầu bảo vệ bến đò và các căn cứ quan trọng trên tuyến lửa Vĩnh Linh, Đảng bộ xã Vĩnh Giang quyết định thành lập Tiểu đội nữ dân quân. Những người con gái tuổi mười tám, đôi mươi được giao nhiệm vụ phối hợp cùng các lực lượng khác bảo vệ bến đò, trực chiến, làm giao liên, hướng dẫn và đưa bộ đội qua sông. Trong số họ có Lê Thị Hồng – người sau này trực tiếp chỉ huy một khẩu đội pháo.

Một cô gái quê trở thành người chỉ huy khẩu đội pháo giữa một trong những địa bàn nóng bỏng nhất của Vĩnh Linh. Đó không phải là một công việc nhẹ nhàng.

Bến đò Tùng Luật ngày ấy gần như không có lúc nào thật sự bình yên. Máy bay địch thường xuyên đánh phá. Pháo từ các căn cứ đối phương và từ ngoài biển liên tục dội xuống. Theo tư liệu về Bến đò Tùng Luật, trong những năm chiến tranh, trên một khu vực chưa đầy 1.500m², địch đã tổ chức hàng nghìn lượt đánh phá bằng máy bay, bom, pháo; thậm chí có những ngày nơi đây phải hứng chịu hơn một nghìn quả đạn pháo.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của những người giữ bến đò không chỉ là chèo thuyền.

Tại Tùng Luật, lực lượng dân quân được tổ chức thành nhiều phân đội: chèo thuyền vượt sông, rà phá bom mìn; vận tải, tiếp tế cho Cồn Cỏ; bảo vệ các trận địa pháo phòng không và đại liên; đào địa đạo, công sự, tổ chức cứu thương, di chuyển thương binh, tử sĩ và tập kết hàng hóa. Lê Thị Hồng và đồng đội phải vừa chiến đấu, vừa bảo đảm cho mạch giao thông trên sông không bị đứt.

Điều đó có nghĩa là giữ được bến đò cũng là giữ được một con đường ra trận.

Mỗi chuyến đò vượt sông mang theo không chỉ lương thực, vũ khí mà còn mang theo niềm tin của hậu phương gửi vào chiến trường. Khi thuyền qua sông, những người chèo đò phải đối mặt với máy bay và pháo kích. Khi hàng hóa cập bến, lại có những người vận chuyển tiếp vào các vị trí tập kết. Và trên bờ, khẩu đội pháo của Lê Thị Hồng luôn phải sẵn sàng chiến đấu bảo vệ bến.

Một bên là dòng sông. Một bên là trận địa. Ở giữa là những người con gái tuổi còn rất trẻ.

Họ đã biến một bến đò bình thường thành một pháo đài giữa tuyến lửa.

Nhưng chiến đấu không phải công việc duy nhất của Lê Thị Hồng và những nữ dân quân Tùng Luật. Họ vẫn phải tăng gia sản xuất để có lương thực phục vụ chiến đấu. Những công việc của người dân và nhiệm vụ của người lính hòa vào nhau. Có lúc cầm súng, có lúc chèo đò, có lúc làm giao liên, có lúc lại trở về với ruộng đồng. Cuộc sống nơi tuyến lửa là như vậy – không có khoảng cách rõ ràng giữa hậu phương và tiền tuyến.

Những người phụ nữ ấy đã đứng vững ở Tùng Luật trong những năm tháng mà bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào.

Và Lê Thị Hồng, với vai trò người chỉ huy khẩu đội pháo, không chỉ đứng phía sau đồng đội. Bà trực tiếp ở nơi hiểm nguy nhất, cùng khẩu đội bảo vệ bến đò – nơi từng là mạch máu giao thông quan trọng của chiến trường.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất về bà không nằm ở một con số về số trận đánh hay số máy bay bị bắn hạ. Điều đáng nhớ hơn là hình ảnh một người phụ nữ đứng bên khẩu pháo giữa bến đò, phía trước là dòng Bến Hải, phía sau là quê hương, còn trên đầu là bầu trời luôn có thể xuất hiện máy bay địch.

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Bến đò Tùng Luật hôm nay đã trở lại vẻ bình yên. Dòng sông vẫn chảy, những hàng cây soi bóng xuống mặt nước. Nhưng dưới sự bình yên ấy là ký ức về những năm tháng mà người dân nơi đây đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả tuổi trẻ. Chỉ riêng tại bến đò, 29 người con Tùng Luật đã hy sinh trong hơn 6 năm chiến đấu, hơn 40 người khác mang thương tật suốt đời.

Lê Thị Hồng là một trong những người đã sống qua những năm tháng ấy.

Từ một cô gái tuổi đôi mươi đến người chỉ huy khẩu đội pháo, bà đã cùng những người phụ nữ Vĩnh Linh chứng minh rằng trong chiến tranh, phụ nữ không chỉ đứng phía sau người lính. Họ có thể trực tiếp cầm súng, chỉ huy trận địa, bảo vệ giao thông và góp phần giữ vững từng tấc đất quê hương.

Bến đò ngày nay đã không còn tiếng bom. Nhưng nếu lịch sử có một âm thanh không thể quên, có lẽ đó là tiếng mái chèo khua trên sông hòa cùng tiếng pháo năm nào – và giữa những âm thanh ấy là hình ảnh người nữ dân quân Lê Thị Hồng đứng bên khẩu đội, giữ lấy bến đò quê hương.