Lê Thị Riêng

💥 CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA💥

LÊ THỊ RIÊNG – NGƯỜI MẸ KHÔNG TRỞ VỀ GIỮA MÙA XUÂN THỐNG NHẤT

Kỳ cuối. Một người vì muôn nhà, nỗi nhớ lặng vào trong

Năm 1965, khi những đơn vị Thủy quân lục chiến Mỹ đầu tiên đổ bộ lên bãi biển Đà Nẵng, chiến tranh Việt Nam bước vào giai đoạn khốc liệt chưa từng có. Bom đạn phủ kín các chiến trường, những cuộc hành quân tìm diệt cùng các trận càn quét dồn dập đã liên tiếp tạo nên nhiều vùng trắng hằn lên bản đồ miền Nam. Thế nhưng, ngay giữa trung tâm Sài Gòn, một mặt trận khác vẫn âm thầm cuộn chảy. Đó là mặt trận của những cuộc xuống đường, của phong trào phụ nữ sôi nổi, của mạng lưới quần chúng được gây dựng kiên trì trong từng xóm lao động, từng tiệm may và từng căn gác xép chật hẹp.

Linh hồn của mặt trận ấy là Lê Thị Riêng. Mang nhiều vỏ bọc khác nhau, bà liên tục xuất hiện giữa các khu chợ, các gia đình công chức, những khu lao động nghèo và nhiều cơ sở bí mật để gây dựng, chỉ đạo và truyền lửa phong trào. Hôm nay, cuộc họp diễn ra trong căn gác nhỏ ẩn mình giữa lòng đô thị, ngày mai địa điểm lại linh hoạt chuyển sang một tiệm may hay một quán nước ven đường để qua mắt sự theo dõi gắt gao của kẻ thù. Cuộc sống của người cán bộ hoạt động bí mật không có địa chỉ cố định, không tên tuổi thật và cũng chẳng ai biết liệu sáng mai thức dậy mình có còn sống hay không.

Giữa nhịp sống hiểm nguy và nghẹt thở ấy, vẫn có những đêm, sau khi hoàn thành công việc, Hai Riêng lại lặng lẽ mở cuốn sổ tay nhỏ. Ở đó không lưu dấu sơ đồ tổ chức hay kế hoạch tác chiến, mà chỉ đong đầy nỗi nhớ con quặn thắt. Hai cậu bé được gửi ra miền Bắc từ năm 1960 giờ đã lớn chừng nào, chúng có còn nhớ rõ gương mặt của người mẹ năm xưa. Những câu hỏi ấy cứ rơi vào thinh lặng không lời hồi đáp. Viết xong vài dòng, bà lại lặng lẽ khép cuốn sổ, cất niềm riêng vào sâu thẳm trái tim để tiếp tục bước vào những ngày hoạt động mới, bởi ngoài kia đất nước vẫn còn chìm trong khói lửa chiến tranh.

Chính vai trò đặc biệt cùng tầm ảnh hưởng sâu rộng trong phong trào nội đô đã biến Lê Thị Riêng thành một trong những mục tiêu bị săn lùng ráo riết nhất của hệ thống an ninh Sài Gòn. Trong hồ sơ của các cơ quan tình báo Mỹ và Việt Nam Cộng hòa, họ đánh giá bà là một nhân vật “có ý nghĩa chiến lược”. Việc vô hiệu hóa người phụ nữ này được xem là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Cuộc truy lùng gắt gao kéo dài suốt nhiều tháng, cho đến một ngày tháng 5/1967, sự phản bội xuất hiện. Giữa dòng người tấp nập ở chợ Đa Kao, tên chỉ điểm Ca Vĩnh Phối đã nhận ra Hai Riêng rồi âm thầm báo hiệu cho lực lượng mật vụ. Mọi đường rút lui lập tức bị khóa chặt, người phụ nữ từng nhiều lần vượt qua các cuộc truy bắt cuối cùng đã sa vào tay đối phương.

Sau khi bị kẻ thù bắt giữ, Lê Thị Riêng được đưa về Tổng nha Cảnh sát. Những kẻ tra khảo hiểu rất rõ giá trị của người tù trước mặt, bởi nếu khai thác được bà, họ có thể lần theo cả một mạng lưới hoạt động bí mật đang bám rễ rất sâu trong lòng Sài Gòn. Những cuộc tra khảo tàn khốc nhất lập tức bắt đầu, từ điện giật, nhấn nước, đập đòn liên tục cho đến đốt cháy từng đầu ngón tay v.v... Hết đợt này đến đợt khác, các hình thức nhục hình dã man nhất lần lượt được sử dụng. Thế nhưng, điều mà đối phương nhận lại chỉ là sự im lặng kiên định. Sự bình tĩnh của người phụ nữ nhỏ bé ấy khiến chính những kẻ tra khảo cũng dần bất lực. Họ có thể hành hạ, giam giữ thân thể bà, nhưng vĩnh viễn không thể buộc bà phản bội đồng đội; càng không thể bẻ gãy niềm tin sắt đá đã được tôi luyện qua hơn 20 năm hoạt động cách mạng, qua nỗi đau mất chồng và những năm tháng đằng đẵng xa con.

Đầu năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân bất ngờ bùng nổ. Những trận đánh dồn dập, đồng loạt vào Sài Gòn và nhiều đô thị miền Nam đã khiến bộ máy chính quyền Việt Nam Cộng hòa rơi vào trạng thái chấn động, hoảng loạn. Trong bầu không khí ấy, một quyết định thủ tiêu bí mật đã được đưa ra. Lê Thị Riêng sẽ không còn được giữ lại để thẩm vấn mà phải biến mất vĩnh viễn. Đêm mùng hai Tết Mậu Thân, giữa lúc tiếng súng vẫn còn dội vang khắp các góc phố Sài Gòn, một chiếc xe Jeep bịt kín bằng lưới sắt lặng lẽ rời Tổng nha Cảnh sát. Đó không phải chuyến chuyển trại thông thường mà là hành trình chở những người tù đến nơi hành quyết. Trên xe có Trần Văn Kiểu (Chín K), Phó Trưởng ban Công vận Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn; Phùng Ngọc Anh, nữ biệt động nổi tiếng của Ban Hoa vận; và Lê Thị Riêng – Trưởng ban Phụ vận Sài Gòn – Gia Định.

Phía sau chiếc xe Jeep chở tù nhân là đoàn xe cảnh sát hộ tống, với những khẩu trọng liên đen ngòm luôn chĩa thẳng vào thùng xe. Trong khoang xe chật hẹp, ba người đồng chí lặng lẽ nắm chặt tay nhau, dùng hơi ấm đồng đội để đi qua những phút cuối cùng của cuộc đời. Khi xe đến đoạn đường Hồng Bàng vắng lặng, màn kịch được chuẩn bị sẵn chính thức bắt đầu. Đám cảnh sát bất ngờ hô lớn rằng xe bị phục kích rồi mở cửa nhảy xuống, từ nhiều phía, súng đồng loạt nã vào chính chiếc xe đang chở ba người tù không một tấc sắt trong tay. Giữa cơn mưa đạn ấy, Lê Thị Riêng chỉ kịp hô thật lớn: “Nằm xuống!”, rồi ngay lập tức lao người lên che kín nữ biệt động trẻ tuổi hơn mình. Tấm thân vốn đã đầy thương tích sau nhiều tháng tra tấn trở thành lá chắn cuối cùng, những viên đạn xuyên qua cơ thể bà, máu từ vai và ngực chảy xuống phủ kín người đồng đội.

Một lúc sau tiếng súng tạm ngừng, những tên cảnh sát áp giải ngỡ rằng tất cả đã chết. Thế nhưng giữa lòng xe ngập khói súng, Lê Thị Riêng bất ngờ dồn chút sức lực cuối cùng gượng ngồi dậy và hô vang: "Đả đảo tàn sát!", rồi tiếp đó là ba lần dõng dạc hô lớn: “Hồ Chí Minh muôn năm!” Những khoảnh khắc ấy đã in sâu vào ký ức của Phùng Ngọc Anh, người duy nhất sống sót sau cuộc thảm sát. Ngay sau tiếng hô vang dội ấy, một tên cảnh sát nghe tiếng liền bước tới, kê súng gí sát ngực bà và nổ hai phát đạn ở cự ly gần. Tấm thân người phụ nữ ngã ụp xuống, nhịp thở yếu dần rồi tắt hẳn.

Lê Thị Riêng hy sinh ở tuổi 43, không kịp nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, không kịp gặp lại hai người con đã xa cách suốt tám năm, cũng không bao giờ thực hiện được ước nguyện từng gửi gắm trong cuốn sổ tay cá nhân. Chiến tranh đã lấy đi của bà người cha từ thuở nhỏ, lấy đi người chồng khi tuổi đời còn rất trẻ, và cuối cùng lấy luôn cơ hội để một người mẹ được ôm lại các con vào lòng. Đó là mất mát lớn lao không gì bù đắp nổi. Thế nhưng sự hy sinh của Lê Thị Riêng không khép lại câu chuyện về bà. Tin bà ngã xuống nhanh chóng lan khắp hai miền, từ những công xưởng, cánh đồng đến các chiến khu, tên tuổi của người Trưởng ban Phụ vận Sài Gòn – Gia Định đã trở thành nguồn động viên mạnh mẽ đối với phong trào cách mạng.

Ngay trong lòng Sài Gòn, khi cuộc chiến vẫn còn đang tiếp diễn, các chỉ huy mặt trận đã quyết định thành lập Tiểu đoàn nữ Biệt động Lê Thị Riêng để chuẩn bị cho Đợt 2 Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968. Đó không chỉ là việc đặt tên cho một đơn vị mà là sự tiếp nối một di sản anh hùng. Những nữ chiến sĩ trong Tiểu đoàn mang tên bà tiếp tục chiến đấu trên từng con phố, từng góc nhà của Sài Gòn, như thể người Trưởng ban Phụ vận năm nào vẫn đang đồng hành cùng họ, viết tiếp câu chuyện anh hùng của tuổi trẻ thành phố. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, giữa nhịp sống sôi động của Thành phố Hồ Chí Minh, công viên Lê Thị Riêng mỗi ngày vẫn đong đầy ánh nắng và tiếng cười trong trẻo của trẻ nhỏ. Người phụ nữ được đặt tên cho khoảng không gian bình yên ấy từng chỉ có một ước mơ vô cùng giản dị là được một lần ôm lại hai người con sau những năm dài ly biệt. Ước mơ cá nhân ấy mãi mãi không thành hiện thực, nhưng sự hy sinh của Lê Thị Riêng đã góp phần để hàng triệu người mẹ Việt Nam sau này không còn phải tiễn con giữa khói lửa, không còn phải sống trong những cuộc chia ly không hẹn ngày gặp lại. Có lẽ, đó cũng là cách mà lịch sử đã hoàn thành lời hứa còn dang dở của người mẹ mang tên Lê Thị Riêng.

Bản quyền thuộc về

BẢN SẮC VIỆT