Lê Thị Riêng: Biểu tượng kiên trung và ngọn lửa bất diệt của lòng yêu nước

Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Lê Thị Riêng là một bản hùng ca về lòng yêu nước, đức hy sinh và khí phách hiên ngang của người phụ nữ Việt Nam. Sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau), bà sớm phải chịu cảnh mồ côi mẹ từ năm 3 tuổi, còn cha là chiến sĩ cách mạng đã mất tích trong kháng chiến chống Pháp. Chính hoàn cảnh nghèo khó và sự bất công của xã hội đương thời đã hun đúc trong bà ý chí vượt khó và tinh thần đấu tranh mãnh liệt. Năm 16 tuổi, dưới sự dìu dắt của các cán bộ cách mạng, bà chính thức giác ngộ lý tưởng và bắt đầu hoạt động với bí danh Hai Riêng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà Lê Thị Riêng nhanh chóng trưởng thành và đảm nhận nhiều cương vị quan trọng trong phong trào phụ nữ tại miền Đông và miền Tây Nam Bộ. Năm 1948, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Giữa khói lửa chiến tranh, bà kết hôn với đồng chí Lê Văn Ba vào năm 1953 và có hai con trai là Minh Chánh và Chí Công. Để yên tâm bám trụ chiến trường miền Nam sau Hiệp định Geneva năm 1954, hai vợ chồng đã nén nỗi đau mẫu tử, gửi các con ra miền Bắc học tập. Năm 1960, bà nhận tin dữ chồng hy sinh, nhưng nỗi đau ấy không làm bà gục ngã mà trở thành động lực để bà chiến đấu mạnh mẽ hơn vì độc lập dân tộc. Bà từng viết trong sổ tay: “Chúng (các con) là nguồn hạnh phúc, là sức mạnh chiến đấu giúp tôi hăng hái đi lên không bao giờ quỵ bước”.

Với bản lĩnh của một cán bộ dày dạn kinh nghiệm, bà Lê Thị Riêng đã linh hoạt xây dựng cơ sở cách mạng ngay giữa lòng Sài Gòn – nơi quân địch kiểm soát gắt gao nhất. Bà giữ những vị trí then chốt như Phó hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam và Trưởng ban Phụ vận Khu ủy Sài Gòn - Gia Định. Tháng 5 năm 1967, trong một chuyến công tác, bà bị địch bắt tại khu vực Đa Kao. Suốt nhiều tháng ròng, quân địch đã dùng những cực hình tra tấn dã man nhất, thậm chí đốt cháy các đầu ngón tay của bà đến tận xương, nhưng người nữ chiến sĩ ấy vẫn giữ vững khí tiết, tuyệt đối không khai báo bí mật của tổ chức.

Thời khắc bi tráng nhất diễn ra vào đêm mùng 2 Tết Mậu Thân 1968 (ngày 31/1/1968), khi quân địch đưa bà cùng đồng chí Trần Văn Kiểu đi thủ tiêu. Trước họng súng quân thù tại bốt Bà Hòa, bà Lê Thị Riêng vẫn hiên ngang đứng dậy và hô vang: “Hồ Chí Minh muôn năm!” ba lần trước khi ngã xuống. Trong giây phút tử sinh ấy, bà còn dũng cảm lấy thân mình che đạn cho người đồng đội trẻ Phùng Ngọc Anh, giúp bà Ngọc Anh may mắn sống sót để kể lại câu chuyện hào hùng này cho hậu thế.

Sự hy sinh anh dũng của bà Lê Thị Riêng đã làm rung động lương tri nhân loại và trở thành ngọn đuốc soi đường cho các phong trào đấu tranh của phụ nữ miền Nam. Năm 2001, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên bà hiện được đặt cho các tuyến đường, trường học và một công viên văn hóa lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh – nơi vốn là nghĩa địa Đô Thành xưa, nơi bà cùng các đồng đội đã nằm lại trong hố chôn tập thể. Hiện nay, Đảng và Nhà nước đang tích cực triển khai chiến dịch quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng với mong muốn sớm đưa bà và các anh hùng về với gia đình sau gần 60 năm nằm lại nơi đất mẹ. Cuốn sổ tay ngả màu và chiếc kẹp tóc gỉ sét của bà đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia như những chứng tích vĩnh cửu về một huyền thoại bất tử.