Lê Thị Riêng – Người con kiên trung của phong trào phụ nữ miền Nam

Phần 1: Tuổi thơ gian khó và Ngọn lửa yêu nước thuở thiếu thời (1925 - 1945)

Xuất thân từ đất bần nông: Bà Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu trong một gia đình nông dân nghèo cày thuê cuốc mướn. Vùng đất miền Tây Nam Bộ thời bấy giờ phải chịu sự áp bức nặng nề dưới ách thống trị của thực dân Pháp và tầng lớp địa chủ phong kiến.

Bi kịch gia đình: Tuổi thơ của bà trải qua nhiều mất mát khi sớm mồ côi mẹ, phải phụ giúp gia đình từ nhỏ. Chứng kiến cảnh người thân và bà con xóm làng bị đánh đập, bóc lột sức lao động, lòng căm thù giặc và ý thức phản kháng đã nhen nhóm trong lòng người con gái Nam Bộ từ rất sớm.

Giác ngộ lý tưởng: Năm 1945, khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, bầu không khí sục sôi của ngày độc lập đã thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong bà. Ở tuổi 20, bà chính thức thoát ly gia đình, dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng đầy gian khổ nhưng vinh quang.

Phần 2: Quá trình bám trụ đô thị và Cương vị lãnh đạo xuất sắc (1945 - 1966)

Trưởng thành trong khói lửa chống Pháp: Bắt đầu từ những công việc giao liên, vận động quần chúng tại địa phương, bà tỏ ra là một người mưu trí, dũng cảm. Năm 1948, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Chỉ một năm sau (1949), nhờ năng lực lãnh đạo thiên bẩm, bà được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Hội Phụ nữ cứu quốc Nam Bộ.

Hoạt động hợp pháp trong lòng địch: Sau Hiệp định Genève năm 1954, bà được tổ chức phân công không tập kết ra Bắc mà bám trụ lại miền Nam, hoạt động bí mật ngay trong lòng đô thị Sài Gòn - Gia Định dưới các vỏ bọc hợp pháp. Đây là giai đoạn phong trào cách mạng bị đàn áp khốc liệt bởi chính sách "tố cộng, diệt cộng" của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Gánh vác trọng trách lớn: Bà liên tục di chuyển giữa các chiến khu và nội đô, chỉ đạo phong trào đấu tranh chính trị của học sinh, sinh viên và phụ nữ Sài Gòn. Bà lần lượt giữ các chức vụ cốt lõi: Trưởng ban Phụ vận khu Sài Gòn - Gia Định, Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, và Phó Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam.

Gác lại hạnh phúc riêng vì đại cuộc: Tại chiến khu Đ, bà bén duyên và kết hôn với ông Lê Văn Ba (biến danh Lê Trọng Tam) - một cán bộ cách mạng kiên trung. Vì nhiệm vụ nguy hiểm ở nội thành, bà buộc phải gửi hai con nhỏ cho các gia đình cơ sở nuôi giấu, nén nỗi lòng của một người mẹ để toàn tâm toàn ý lo cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Phần 3: Khí phách kiên trung trong ngục tù và Khoảnh khắc anh hùng bất tử (1967 - 1968)

• Sa vào tay giặc: Tháng 5/1967, trong một chuyến công tác thâm nhập nội thành để chuẩn bị cho các kế hoạch lớn tại chợ Đa Kao (Quận 1), do có kẻ chiêu hồi chỉ điểm, bà đã bị mật vụ Sài Gòn vây bắt.

• Tinh thần thép trước đòn tra tấn: Biết bà là cán bộ cấp cao, địch dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc bằng nhung lụa đến các cực hình tra tấn dã man nhất của "địa ngục trần gian" như đóng đinh vào tay, dùng lửa đốt cháy các đầu ngón tay hay chích điện. Thế nhưng, câu trả lời duy nhất địch nhận được từ bà là sự im lặng đầy gang thép. Bà bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các cơ sở bí mật của Đảng tại nội đô Sài Gòn.

• Sự hy sinh anh dũng đêm mùng 2 Tết: Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân (ngày 31/1/1968), khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đang sục sôi khắp miền Nam, biết không thể khuất phục được tinh thần của người chiến sĩ cộng sản, địch đã hèn hạ dùng xe bọc thép chở bà cùng một số đồng chí khác đi thủ tiêu tại bốt Bà Hòa (đường Hồng Bàng, Chợ Lớn).

• Lấy thân mình che đạn cho đồng đội: Khi loạt đạn tàn bạo của kẻ thù nổ súng, trong lằn ranh giữa sự sống và cái chết, bà Lê Thị Riêng đã dũng cảm nhoài người, lấy thân mình che chở, hứng trọn những viên đạn găm vào lồng ngực để cứu sống nữ đồng chí đi cùng là Phùng Ngọc Anh (người sau này trở thành nhân chứng sống kể lại giây phút bi tráng này). Bà hy sinh khi mới 43 tuổi.

Phần 4: Nơi nằm lại của người Anh hùng và Hành trình tri ân (1975 đến nay)

Từ Nghĩa trang Đô Thành đến không gian xanh: Sau khi hy sinh, thi hài của bà được đồng bào và đồng đội tổ chức chôn cất tại Nghĩa trang Đô Thành (Quận 10). Sau ngày giải phóng năm 1975, để xóa nhòa dấu tích đau thương của chiến tranh và vinh danh người nữ anh hùng, chính quyền TP.HCM đã cải tạo toàn bộ khu nghĩa trang này thành một công viên văn hóa xanh tươi mang tên bà — Công viên Lê Thị Riêng.

Đài tưởng niệm linh thiêng: Ngày nay, ngay giữa lòng công viên, bức tượng đài và phần mộ trang nghiêm của bà luôn nghi ngút khói hương của người dân và du khách đến viếng thăm, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc.

Cuộc tìm kiếm lịch sử chưa dừng lại: Khu đất công viên này cũng chính là nơi diễn ra những trận đánh ác liệt năm 1968. Cho đến tận những năm gần đây, Bộ Chỉ huy Quân sự TP.HCM và các lực lượng chức năng vẫn liên tục triển khai các dự án tìm kiếm quy mô lớn, quy tập được hơn 850 bộ hài cốt của các liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân còn nằm lại trong lòng đất công viên, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Phần 5: Di sản tinh thần và Sự tôn vinh của thế hệ mai sau

Danh hiệu bất tử: Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh oai hùng, năm 2001, bà Lê Thị Riêng đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Biểu tượng rực rỡ của Phụ nữ Việt Nam: Cuộc đời bà là minh chứng hùng hồn cho 8 chữ vàng mà Bác Hồ đã khen tặng phụ nữ miền Nam: "Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang". Khí phách của bà truyền ngọn lửa yêu nước sâu sắc cho các thế hệ phụ nữ và thanh niên Việt Nam trong thời bình.

Sống mãi trong lòng đất nước: Ngày nay, tên của bà không chỉ hiện hữu ở công viên lớn nhất Quận 10 mà còn được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường trung tâm, các trường học từ tiểu học đến trung học, và các quỹ học bổng hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó tại TP.HCM, Bạc Liêu, Cà Mau... Tên tuổi bà đã hòa vào sông núi, trở thành một phần lịch sử không thể phai mờ.