Lê Thị Riêng – Người mẹ hóa thành chiến sĩ giữa lòng đô thị lửa đạn

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân miền Nam, có những người phụ nữ đã sống trọn đời mình cho Tổ quốc, chấp nhận hy sinh hạnh phúc riêng, thậm chí cả mạng sống, để đổi lấy ngày đất nước thanh bình. Lê Thị Riêng, bí danh Hai Liên, Hai Riêng, là một trong những con người như thế.

Bà sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai (nay thuộc xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau), trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Cha bà tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp rồi mất tích, mẹ mất sớm, tuổi thơ của Lê Thị Riêng sớm chìm trong thiếu thốn, mất mát. Được người chú ruột nuôi dưỡng, bà lớn lên giữa những tháng ngày cơ cực, sớm thấm thía nỗi đau của kiếp người mất nước.

Cách mạng đã đến với Lê Thị Riêng rất sớm. Được một nhà giáo hoạt động bí mật giác ngộ, bà được giới thiệu đi làm thợ dệt tại xưởng dệt Láng Tròn – nơi nuôi giấu nhiều cán bộ cách mạng. Từ những ngày đầu của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, người con gái Nam Bộ ấy đã dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc, với niềm tin giản dị nhưng mãnh liệt: đất nước phải được độc lập, nhân dân phải được tự do.

Năm 1948, Lê Thị Riêng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định bản lĩnh chính trị và sự trưởng thành của một cán bộ nữ kiên trung. Bà lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong phong trào phụ nữ: cán bộ Phụ nữ huyện Giá Rai, cán bộ Hội Phụ nữ cứu quốc tỉnh Rạch Giá, rồi Phó Hội trưởng Hội Phụ nữ cứu quốc Miền Đông.

Trong quá trình hoạt động, bà nên duyên với đồng chí Lê Văn Ba, một cán bộ lãnh đạo của tỉnh Rạch Giá. Hạnh phúc gia đình đến với bà giản dị và ngắn ngủi. Hai người có với nhau hai con trai. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng đặt nghĩa lớn lên trên tình riêng. Đồng chí Lê Văn Ba ra chiến trường và hy sinh năm 1960, để lại cho Lê Thị Riêng nỗi đau tột cùng.

Trong cuốn nhật ký để lại, bà từng viết những dòng đầy nước mắt nhưng cũng rực cháy niềm tin cách mạng. Hai đứa con thơ phải gửi ra miền Bắc, sống xa vòng tay mẹ. Nhưng chính tình mẫu tử ấy lại trở thành động lực để bà tiếp tục đứng vững, không lùi bước, quyết chiến đấu đến cùng để con mình và hàng triệu đứa trẻ Việt Nam khác được sống trong hòa bình.

Năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, Lê Thị Riêng được phân công làm Phó Hội trưởng Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng, đồng thời là Ủy viên Trung ương Mặt trận. Đến năm 1965, bà được giao nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: Trưởng ban Phụ vận Khu Sài Gòn – Gia Định, trực tiếp bám trụ nội thành, lãnh đạo phong trào phụ nữ trong lòng đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn, nơi địch kiểm soát gắt gao nhất.

Ngày 9 tháng 5 năm 1967, trên đường đi công tác tại khu vực chợ Đa Kao, Lê Thị Riêng bị tên phản bội chỉ điểm, rơi vào tay mật vụ. Từ đó, bà trải qua những ngày tháng địa ngục trần gian. Địch đưa bà qua nhiều nơi giam giữ, từ Biệt đội 23 đến phòng thẩm vấn đặc biệt của CIA, rồi Tổng nha Cảnh sát. Những hình thức tra tấn man rợ nhất được trút lên thân thể người phụ nữ nhỏ bé: đánh đập, châm điện, nhấn nước, đốt cháy các ngón tay, dụ dỗ, mua chuộc…

Nhưng Lê Thị Riêng không khai một lời. Trước mặt kẻ thù, bà là một chiến sĩ kiên cường; trong sâu thẳm, bà vẫn là người mẹ luôn nghĩ về hai con thơ nơi xa.

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, chính quyền Sài Gòn đã bí mật thủ tiêu bà cùng nhiều chiến sĩ cách mạng khác tại bốt Bà Hòa (Chợ Lớn). Trong giây phút sinh tử, Lê Thị Riêng đã lấy thân mình che đạn cho đồng chí Phùng Ngọc Anh, giúp đồng đội sống sót. Hành động ấy là đỉnh cao của sự hy sinh, kết tinh cả tình đồng chí, tình người và lý tưởng cách mạng.

Bà ngã xuống khi mùa xuân vừa chạm ngõ, để đất nước bước tiếp trên con đường đấu tranh đi đến toàn thắng.

Lê Thị Riêng để lại cho đời một cuốn nhật ký nhỏ, ghi lại nỗi nhớ con, tình yêu nước và lời thề chiến đấu đến cùng. Những vần thơ trong cuốn sổ tay ấy không chỉ là tiếng lòng của một người mẹ, mà còn là lời nhắn gửi thiêng liêng cho các thế hệ mai sau:
Muốn có hòa bình, phải có hy sinh; muốn có hạnh phúc, phải dám dấn thân.

Năm 2001, Nhà nước truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân – sự ghi nhận xứng đáng cho một cuộc đời trọn vẹn vì dân tộc.

Ngày nay, tên Lê Thị Riêng được đặt cho công viên, trường học, con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh và Cà Mau. Nhưng hơn cả những công trình mang tên bà, hình ảnh người nữ chiến sĩ – người mẹ hóa thành anh hùng vẫn sống mãi trong ký ức lịch sử, như một ngọn lửa không bao giờ tắt của thời hoa lửa.