LÊ THỊ RIÊNG – NGƯỜI NỮ CỘNG SẢN HÁT QUỐC TẾ CA TRƯỚC HỌNG SÚNG QUÂN THÙ

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau). Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, tuổi thơ của bà gắn liền với những tháng năm nhân dân Nam Bộ sống dưới ách áp bức của thực dân và phong kiến. Chính những bất công của xã hội đã sớm hun đúc trong cô gái trẻ ý chí đấu tranh và khát vọng giải phóng quê hương.

Ngay từ khi còn rất trẻ, Lê Thị Riêng đã tham gia hoạt động cách mạng. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà nhanh chóng hòa mình vào phong trào đấu tranh sôi nổi của nhân dân Nam Bộ. Tháng 3 năm 1946, bà tham gia công tác phụ nữ tại huyện Giá Rai, sau đó hoạt động trong lực lượng Phụ nữ cứu quốc tỉnh Rạch Giá. Với tinh thần trách nhiệm cao, khả năng vận động quần chúng và sự gần gũi với nhân dân, bà nhanh chóng trở thành một cán bộ phụ nữ xuất sắc của phong trào cách mạng miền Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Lê Thị Riêng nổi tiếng là người phụ nữ mưu trí, gan dạ và có năng lực tổ chức phong trào hiệu quả. Bà thường xuyên bám sát cơ sở, vận động phụ nữ tham gia nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, xây dựng mạng lưới giao liên và hỗ trợ các hoạt động kháng chiến. Dù ở bất kỳ cương vị nào, bà cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và nhận được sự tin yêu của đồng chí, đồng đội cũng như quần chúng nhân dân.

Năm 1949, bà được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Nam Bộ. Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định vai trò và uy tín của người nữ cán bộ trẻ tuổi trong phong trào cách mạng miền Nam.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Trong khi nhiều cán bộ tập kết ra miền Bắc, Lê Thị Riêng quyết định ở lại miền Nam tiếp tục hoạt động bí mật. Đây cũng là giai đoạn bà lập gia đình và sinh được hai người con. Giữa những năm tháng đầy hiểm nguy, bà vừa làm tròn trách nhiệm của một người mẹ, vừa tiếp tục dấn thân trên mặt trận đấu tranh chống chính quyền Mỹ - Diệm.

Năm 1960, khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, bà được bầu làm Phó Hội trưởng Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam và là Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Trước yêu cầu của cách mạng, bà đành gửi hai con ra miền Bắc để tiếp tục hoạt động bí mật trong nội thành Sài Gòn.

Cũng trong năm ấy, bà phải gánh chịu một mất mát lớn khi người chồng thân yêu hy sinh trong cuộc đấu tranh cách mạng. Nỗi đau mất chồng, xa con là thử thách vô cùng khắc nghiệt đối với người phụ nữ đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Thế nhưng, thay vì gục ngã, bà biến đau thương thành động lực để tiếp tục chiến đấu.

Trong cuốn nhật ký ghi ngày 9/2/1962, bà viết những dòng đầy xúc động: “Đời tôi đã trải qua lắm lần tang tóc như thế, nhưng không lần nào sâu nặng bằng lần này… Tôi sẽ chiến đấu cho hạnh phúc không tan, cho con sớm gần mẹ, cho mọi người không còn tang tóc, chia ly…”. Những dòng nhật ký ấy không chỉ phản ánh nỗi đau của một người vợ mà còn thể hiện ý chí kiên cường và niềm tin son sắt của một người cộng sản.

Không chỉ là nhà hoạt động chính trị xuất sắc, Lê Thị Riêng còn là cây bút xã luận giàu bản lĩnh của Báo Phụ nữ Giải phóng. Những bài viết của bà luôn thấm đẫm tinh thần yêu nước, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của phụ nữ miền Nam trong những năm tháng cam go nhất.

Năm 1965, trên cương vị Khu ủy viên Sài Gòn – Gia Định kiêm Trưởng Ban Phụ vận Sài Gòn – Gia Định, bà trực tiếp lãnh đạo phong trào phụ nữ ở cả khu vực nội thành và ngoại thành. Đây là công việc đặc biệt nguy hiểm bởi mọi hoạt động đều diễn ra ngay giữa trung tâm đầu não của chính quyền Sài Gòn.

Ngày 9/5/1967, trên đường thực hiện nhiệm vụ, bà bị tên phản bội Ca Vĩnh Phối nhận diện và chỉ điểm cho mật vụ bắt giữ. Sau đó, bà bị giam tại khám Chí Hòa và phải chịu những đòn tra tấn dã man nhằm buộc khai báo cơ sở cách mạng. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tàn bạo nhất nhưng không thể khuất phục được ý chí của người nữ chiến sĩ cộng sản.

Trong ngục tù, dù thân thể bị hành hạ đến kiệt quệ, Lê Thị Riêng vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo nửa lời và luôn động viên những người cùng bị giam giữ tiếp tục tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.

Đêm mồng 2 Tết Mậu Thân năm 1968, tức ngày 1/2/1968, địch bí mật đưa bà cùng nhiều chiến sĩ cách mạng khác đi thủ tiêu. Trên chuyến xe cuối cùng của cuộc đời, khi cái chết đã cận kề, bà vẫn bình tĩnh động viên đồng đội: “Trong tình huống này, ta phải xứng đáng là những người cộng sản”.

Rồi giữa đêm tối, những người chiến sĩ cách mạng cất cao tiếng hát Quốc tế ca. Khi quân thù nổ súng, Lê Thị Riêng vẫn hiên ngang hô vang: “Đả đảo khủng bố! Đả đảo tàn sát! Hồ Chí Minh muôn năm!”. Trong những giây phút cuối cùng, bà còn dùng thân mình che chở cho đồng đội Ngọc Anh trước làn đạn của kẻ thù.

Lê Thị Riêng anh dũng hy sinh ở tuổi 43. Cuộc đời bà khép lại nhưng tinh thần bất khuất và lòng trung thành với lý tưởng cách mạng vẫn sống mãi cùng lịch sử dân tộc.

Đằng sau hình ảnh người nữ lãnh đạo kiên cường là một người mẹ luôn đau đáu nhớ thương các con. Trong bài thơ “Ước mơ”, bà từng viết:

“Mẹ nguyện làm một chiến đấu viên
Mẹ chiến đấu cho ngày mai tươi sáng
Cho Bắc Nam thống nhất
Cho đất nước hòa bình
Cho mọi người được no ấm, quang vinh
Cho con được hưởng trọn tình thương của mẹ.”

Những vần thơ giản dị ấy đã khắc họa trọn vẹn tâm hồn của một người phụ nữ suốt đời đặt hạnh phúc của nhân dân và tương lai của con trẻ lên trên lợi ích riêng của bản thân.

Ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh to lớn của bà đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 10/4/2001, Chủ tịch nước đã truy tặng Lê Thị Riêng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngày nay, tên tuổi của bà được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học, công viên tại Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương trên cả nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hình ảnh người nữ anh hùng hát vang Quốc tế ca trước họng súng quân thù vẫn là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, là hiện thân tiêu biểu của phẩm chất cao đẹp “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang” của phụ nữ Việt Nam.

Trường Thắng (tổng hợp)